VVD Delft
| VVD Delft > Weblog overzicht > Ronald Vuijk > Provinciaal bestuur heeft bestaansrecht II |      |
Geplaatst op zondag 21 maart 2010
Pauljan Kuijper (D66 Delft) reageerde op het artikel “Provinciaal bestuur heeft bestaansrecht”. Hij stelt: “Meer argumenten tegen huidige provincie dan voor. Je noemt veel goede argumenten om de provincies in hun huidige vorm op te heffen en maar weinig goede om het zo te houden. En: waarom niet opschalen naar landsdelen, in elk geval in de Randstad? Daar zijn al zoveel goede redenen voor genoemd in het debat over de verouderde bestuurlijke inrichting van Nederland... en het bezuinigingsargument is daar nu nog eens een keer bijgekomen.”
De argumenten voor en tegen de provincie in de huidige vorm laten zich als volgt samenvatten. Het provinciaal bestuur is als bestuurslaag ouder dan de rijksoverheid en heeft alleen daarom al een zeker bestaansrecht. De stadsgewesten en de ad hoc regionale samenwerkingsverbanden vereisen provinciale coördinatie langs de randen (Nijpels, 2009). Een goed voorbeeld waar de provinciale overheid de komende jaren onmisbare diensten kan bewijzen is de verdere versterking van de bestuurskracht van lokale overheden door mee te denken met mogelijkheden voor intensieve lokale samenwerking. Een ander voorbeeld is het financieel toezicht. Het debat over opheffing van de provincies wordt aangejaagd door een gestaag sterker worden van de Europese overheid en een rijksoverheid die van mening is dat Nederland vanuit Den Haag bestuurd kan worden. Ook is er bestuurlijke concurrentie met de stadsgewesten, de grote steden en de waterschappen met discussies over wie er nu waar over gaat. Van geheel andere aard is de discussie voortvloeiend vanuit de electorale kant, de lage opkomst bij provinciale verkiezingen wordt steevast gebruikt om het provinciaal bestuur ter discussie te stellen.
Het bezuinigingsargument vind ik geen zelfstandig argument, maar van bij komende aard. Voor zover er op de inrichting van het openbaar bestuur bezuinigd kan worden door die inrichting efficiënter en kleiner te maken zie ik dat gebeuren met een herbezinning op het Huis van Thorbecke in samenhang met de WGRplus en de waterschappen als ook met een takendiscussie.
De argumenten voor en tegen het opschalen van de provincies naar landsdelen is de discussie van de Randstad Acht die met name de bestuurlijke drukte in de Randstad aan de orde wil stellen. In oktober 2005 publiceerde de ‘Holland Acht’ een manifest, getiteld ‘Slagvaardig bestuur voor de Randstad’, waarin deze groep van bestuurders de noodklok luidde over de economische vooruitzichten voor de Randstad. De ‘Holland Acht’ constateerde dat met name de huidige bestuurlijke drukte een doeltreffende aanpak van de Randstadproblematiek in de weg staat. De ‘Holland Acht’ riep de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties op tot een bestuurlijke versterking van de Randstad te komen. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de urgentie van dit vraagstuk erkend en met zijn verkenning ‘De toekomst van het decentrale bestuur, het decentrale bestuur van de toekomst’ een belangrijke bijdrage aan de discussie geleverd (MinBiZa, 2006). In die verkenning liet de minister weten voorstander te zijn van een versterking van de bestuurlijke samenhang op Randstadniveau. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in 2006 de Adviescommissie Versterking Randstad ingesteld.
Deze commissie kwam met de volgende aanbevelingen. De Commissie vindt een gezonde economische ambitie voor de Randstad, gericht op een plaats in de top-5 van Europese stedelijke regio’s, gerechtvaardigd en noodzakelijk. De Commissie is ervan overtuigd dat een langdurige krachtinspanning nodig is om de Randstad blijvend terug te brengen in de top-5 van Europese stedelijke regio’s. De Commissie adviseert om een Randstadstrategie op te stellen en een daaruit voortvloeiend uitvoeringsprogramma. Het ontbreekt in de Randstad aan eenduidig bestuurlijk ownership. In plaats daarvan is er sprake van een geweldige bestuurlijke drukte. De talloze overleggen en oneindige afstemmingsprocedures belemmeren doorzettingskracht en realisatievermogen op de schaal van de Randstad. De Commissie adviseert één Randstadbestuur dat de taken en bevoegdheden van de huidige vier provincies en Wgr-plusregio’s overneemt. Een ingrijpende bestuurlijke reorganisatie is nodig om dit Randstadbestuur te vormen. De Commissie adviseert op korte termijn een Urgentieprogramma voor de Randstad ter hand te nemen. Parallel hieraan start het kabinet een wetgevingstraject voor de provinciale herindeling. (Kok, 2007)
De vraag is nu of er een opschaling komt van provincies naar landsdelen. Het antwoord luidt vooralsnog “nee”. Premier Balkenende verklaarde op het IPO congres 2009 dat hij geen trek heeft in een grote bestuurlijke reorganisatie. De provincies kunnen wat hem betreft blijven, maar ze moeten wel kiezen. De provincies moeten de bereidheid hebben om te veranderen. ‘Doe niet alles, en doe niet allemaal hetzelfde’, zo zei premier Balkenende. (Bouwmans, 01-10-2009) Vooralsnog sluit ik mij aan bij die opvatting.
Tot zover mijn antwoord op de opmerkingen van Pauljan Kuijper.
Delft, 21 maart 2010
Bouwmans, H. (01-10-2009). Premier: 'Provincies moeten veranderen. Binnenlands Bestuur .
Kok, W. (2007). Advies van de Commissie Versterking Randstad (Commissie Kok). Zoetermeer: FWA.
MinBiZa. (2006). De toekomst van het decentrale bestuur, het decentrale bestuur van de toekomst. Een verkenning van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Zoetermeer: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Directoraat-Generaal Koninkrijksrelaties en Bestuur.
Nijpels. (2009). De stille kracht. Over de noodzaak van stadsregio's. Den Haag: Commissie toekomst stadsregionale samenwerking van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).
