VVD Delft
| VVD Delft > Weblog overzicht > Ronald Vuijk > Evaluatie WGR+. Haaglanden richt zich op kerntaken |      |
Geplaatst op woensdag 24 maart 2010
Nadenkend en terugkijkend op de bestuurlijke ervaringen lokaal, regionaal en provinciaal in de periode 2006-2010 trok de discussie over het midden-bestuur opnieuw mijn aandacht. In dit soort discussies lijkt het er vaak op dat een stad als Delft te klein is voor het tafellaken en te groot voor het servet. Actueel is de inmiddels groeiende bestuurlijke samenwerking tussen Den Haag en Rotterdam met als voorlopig hoogtepunt de nieuwe naam Rotterdam-The Hague Airport. In 2010 wordt de WGR+ geëvalueerd, voldoende aanleiding voor het formuleren van enkele eerste gedachten.
Stadsregio
De geschiedenis van de huidige stadsregio’s kent een belangrijk ijkpunt in 1994. Duidelijk was dat een meer verplichtende vorm van samenwerking tussen gemeenten in enkele regio’s noodzakelijk was. Daarom trad in 1994 de kaderwet ‘bestuur in verandering’ in werking. Deze tijdelijke wet is van toepassing op de samenwerkingsgebieden rond de steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven, Helmond, Arnhem/Nijmegen en Enschede/Hengelo: de huidige zeven stadsregio ’s. Gemeenten gingen ‘verplichtend’ in regionaal verband een aantal taken op het terrein van ruimtelijke ordening, volkshuisvesting, verkeer en vervoer, economische zaken en milieu uitvoeren. Lokale en regionale belangen werden hierbij tegen elkaar afgewogen.
Het VVD Delft verkiezingsprogramma vermeld praktisch niets over formele regionale samenwerking. Politiek leeft het niet erg. (Valkenburg, 2009)
Drukte
Met de komst van de stadsregio werd het in de Randstad bestuurlijk gezien wel er druk. Het terugdringen van de bestuurlijke drukte valt echter tegen. In de periode 2002-2006 ontdekten bestuurders van de Randstad dat in Europees opzicht de Randstad op benchmarklijstjes naar beneden aan het vallen was. In 2005 riep de fameuze bestuurlijke Holland Acht in een Manifest op tot drastische modernisering van het bestuur van de Randstad. Toenmalig minister Remkes stelde de Commissie Kok (Kok, 2007) in die over deze kwestie moest adviseren. Daarna barste het gekrakeel over de super Randstad provincie los en ging het over welke provincie met welke andere provincie in een nieuw bestuur mocht. De Holland Acht is inmiddels verdwenen, het midden bestuur is gebleven en premier Balkenende verklaarde in 2009 geen trek te hebben in grote bestuurlijke reorganisaties (Bouwmans, 01-10-2009).
Urgentie
Voormalig VVD fractievoorzitter in de Provinciale Staten van Zuid-Holland, Frederik van der Dussen, ging destijds dieper in op de inhoud. Zijn analyse is nog steeds actueel. Tot een aantal jaren geleden behoorde de Randstad met zijn twee mainports bij de top van de grootstedelijke regio’s in Europa. In 1999 nam de Randstad Holland tussen twintig vergelijkbare Europese grootstedelijke regio’s nog de vijfde plaats in met de groei van de welvaart. Vier jaar later was die groei gekelderd naar een 19e plaats, de één na laatste. Een belangrijke oorzaak van die daling is volgens een groeiende groep bestuurders en politici het ontbreken van een slagvaardige bestuursstructuur. De Randstad is een onoverzichtelijke bestuurlijke lappendeken: vier provincies, vier grootstedelijke regio’s, vier grote steden en ruim honderd veertig steden en plattelandsgemeenten. Niemand heeft de bevoegdheid om zelfstandig voor de Randstad bestuurlijk belangrijke besluiten te nemen. Inmiddels weet ik dat het gebruikelijk is om eens in de tien tot vijftien jaar te proberen het midden bestuur fundamenteel te hervormen en bijvoorbeeld de provincies op te heffen. Al honderden jaren is dit tragisch tot mislukken gedoemd, het huis van Thorbecke zit kennelijk robuuster in elkaar dan sommigen denken. Het geeft dan ook blijk van groot optimisme om het nog weer eens te proberen. Het is moedig en, gezien de heersende problematiek, ook te prijzen.
Economie
Delft heeft bijvoorbeeld in deze discussie veel te verliezen en een wereld te winnen. Er liggen grote kansen. Delft is een historische stad met een universiteit. Onze stadsstrategie Delft Kennisstad met de mooie slogan “Delft creating history” kan succesvol verder ontwikkelen in een bestuurlijke omgeving waarin gezamenlijk keuzes worden gemaakt. Liggend op de as Leiden, Den Haag, Rotterdam en Dordrecht komt het aan op goede bestuurlijke afspraken over profilering en bijbehorende investeringen in bijvoorbeeld Medical Delta, Water&deltatechnologie, medische biotechnologie, witte biotechnologie en ICT. Het Stadsgewest Haaglanden is een podium, het Platform Zuidvleugel past beter. Hier wringt alleen de schaal van Delft: net te klein! Delft zit in het Platform Zuidvleugel niet zelfstandig bestuurlijk aan tafel. Het aantrekken van buitenlandse investeringen voor de kenniseconomie kan niet lokaal uitgevoerd worden.
Evaluatie WGR+
Het Stadsgewest Haaglanden is een regionaal openbaar lichaam. Het functioneert op basis van de Wijzigingswet Wgr+ (2005). Volgens deze wet is het Stadsgewest een `gemeenschappelijke regeling` en een zelfstandige rechtspersoon. Het bestuur van het Stadsgewest bestaat uit drie bestuursorganen: het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. Het bestuur wordt ondersteund door een aantal commissies. Het dualisme is niet van toepassing.
De samenwerking in de ‘Kaderwetgebieden’ heeft volgens Nijpels zonder twijfel meerwaarde. In de periode 2002-2006 werd een proces in gang gezet om vooral deze zeven regio’s een nieuwe sterkere wettelijke basis te geven. Met de vaststelling van de WGR+ in november 2005 in de Eerste Kamer zijn de zeven stadsregio’s, waaronder Haaglanden letterlijk en figuurlijk een feit geworden. De aanpak van regionale opgaven die de gemeenten in de stedelijke gebieden de komende jaren moeten uitvoeren, zoals de planning van nieuwe woongebieden, de verbetering van de bereikbaarheid, de aanleg van bedrijventerreinen, groengebieden, fietspaden, tram- of buslijnen, wordt in 2010 geëvalueerd (Nijpels, 2009).
De position paper ‘Delft en Haaglanden: met elkaar verbonden’ van de delegatie vorm het inhoudelijk kader, waarbinnen de Delftse delegatie opereert en de Delftse belangen waarborgt (Kiela, september 2007). In de regio Haaglanden waren voor Delft de volgende onderwerpen politiek-bestuurlijk relevant: Provinciale Structuurvisie (PSV), Technologisch Innovatief Complex Delft (TIC), MIRT-verkenning Haaglanden Groenfonds Haaglanden, Watergebonden bedrijvigheid, Overige verkeerszaken en Bestuurlijke Vernieuwing AB Haaglanden. (Kroon, 2010)
Voor mij is als liberaal verdedigbaar dat de bestuurskracht van stadsregio op de kerntaken (Haaglanden, 2004) verder versterkt kan worden waarbij de meerwaarde per kerntaak voortdurend opnieuw bewezen moet worden en anderzijds dat het dan wel bij die kerntaken moet blijven.
Het debat kan voortgezet worden.
Delft, 23 maart 2010
Bouwmans, H. (01-10-2009). Premier: 'Provincies moeten veranderen'. Binnenlands Bestuur .
Haaglanden. (2004). Het perspectief. De taken van het stadsgewest Haaglanden ook na de Kaderwet bestuur in verandering. Den Haag: Sector Algemene Zaken van het Stadsgewest Haaglanden.
Kiela, P. (september 2007). Delft en Haaglanden: Vrijheid in verbondenheid, het geheel is meer dan de som der delen. Delft: Haaglanden delegatie van de gemeenteraad van Delft.
Kok, W. (2007). Advies van de Commissie Versterking Randstad (Commissie Kok). Zoetermeer: FWA.
Kroon, G. (2010). Verslag van de Delftse delegatie in Haaglanden over de periode 2006-2010. Delft: Delftse delegatie Haaglanden.
Nijpels. (2009). De stille kracht. Over de noodzaak van stadsregio's. Den Haag: Commissie toekomst stadsregionale samenwerking van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).
Valkenburg, W. v. (2009). Delft kan beter! Haalbaar en betaalbaar. Delft: VVD Delft.
