5 minuten te laat…
Geplaatst op donderdag 11 september 2008
En mijn pak naar de stomerij.
Daarom liep de klok van de Lutherse kerk altijd 5 minuten achter ten opzichten van de Oude Kerk. Al voor 1585 had de Sint Joriskapel, nu bekend als de Lutherse kerk op het Noordeinde een smeedijzeren uurwerk in de toren. Het is er nog steeds, achter de gemarmerd houten uitbouw die in de kerk zichtbaar is. Het uurwerk is alleen via smalle laddertjes te bereiken, waardoor mijn pak na de klautertocht door de toren en over de zolder direct door kon naar de stomerij.
Met het uurwerk werden de wijzers aan de buitenzijde van de toren aangedreven, één wijzer per wijzerplaat. Hele en halve uren werden geslagen op slagklokken. Met medewerking van het de Stichting Kerkelijk Erfgoed Delft wordt het uurwerk nu gerestaureerd. Verwacht wordt dat de restauratie in het voorjaar van 2009 klaar is.
Rond 1686 is het uurwerk voorzien van een slinger. Dit was een uitvinding van de wereldberoemde Christiaan Huygens, dertig jaar eerder. De slinger maakte uurwerken veel nauwkeuriger. Na restauratie wordt de nauwkeurigheid radiografisch gegarandeerd met een atoomklok vanuit Duitsland.
In de 18e eeuw moesten de veerschuiten naar Den Haag zich voor hun afvaarten schikken naar dit uurwerk. Om te zorgen dat niemand de trekschuit hoefde te missen moest de klok van het gemeentebestuur altijd vijf minuten achter lopen. Vraag is natuurlijk of de gerestaureerde klok ook weer traditioneel vijf minuten moet achterlopen. De verplichting tot het vijf minuten achterlopen van de klok is in 1764 bij de overdracht van het gebouw door het gemeentebestuur aan de Lutherse gemeente privaatrechtelijk opgelegd… Ik hecht persoonlijk zeer aan dit soort tradities en wacht het besluit van het kerkbestuur over deze tijdskwestie met grote belangstelling af.
Omstreeks 1836 is het uurwerk buiten bedrijf gesteld. Het stangenwerk van het uurwerk naar de wijzers moest wijken voor een luidklok van 900 kilo. Deze heeft de ingegoten naam van Maarten Luther en wordt nog wekelijks geluid.
De Lutherse gemeente besteed samen met Monumentenzorg veel zorg, aandacht en geld aan het in standhouden de kerk. Er moet nog het één en ander gebeuren aan het stucwerk, de glas-in-loodramen, het aan lichten van de kerktoren en de brandveiligheid waarbij naast middelen van de kerk en subsidie van de overheid ook particuliere inbreng noodzakelijk is.
Een boeiend werkbezoek aan een prachtig monument.
