Delft op Werelderfgoedlijst van UNESCO

De binnenstad van Delft is ten eerste zeer bijzonder, omdat het één van de gaafste middeleeuwse binnensteden van Nederland is en het meest zuivere voorbeeld van een middeleeuwse grachtenstad. De stedelijke structuur van de binnenstad is uniek vanwege haar opvallend regelmatige plattegrond. Ontstaan als handelsplaats nabij een hof van de graaf van Holland kreeg Delft deze structuur van grachten, straten en het centrale marktplein in de dertiende en veertiende eeuw. Het rechthoekige marktplein vormt het hoogtepunt van deze uitleg. De Markt is behalve door zijn regelmaat en omvang uniek door de situering van het stadhuis en de Nieuwe Kerk tegenover elkaar. Hoewel de grote stadsbrand van 1536 een groot deel van de bebouwing verwoestte, bleef de middeleeuwse stedenbouwkundige structuur gehandhaafd. Ook in de eeuwen daarna zijn er in deze structuur geen grote ingrepen gepleegd, zoals verkeersdoorbraken of, op een kleine uitzondering na, het dempen van grachten. Vandaag de dag kan men aan de hand van oude stadskaarten nog gewoon zijn weg in de binnenstad vinden.

Na de stadsbrand van 1536 vond een grootscheepse herbouw plaats, met als gevolg dat relatief veel huizen in Delft in opzet uit de zestiende eeuw dateren. De meeste daarvan kregen in de achttiende of negentiende eeuw een nieuwe of gemoderniseerde voorgevel. Met uitzondering van het winkelgebied aan de zuidkant kent de binnenstad vrijwel geen grootschalige nieuwbouw, zodat er sprake is van een stadsbeeld dat vanaf de zestiende eeuw gestaag en organisch gegroeid is.

Delft bezit als enige Hollandse stad twee grote middeleeuwse stadskerken die hun hoge torens hebben behouden, de Oude Kerk aan de Oude Delft en de Nieuwe Kerk aan de Markt. Beide kerktorens fungeren van oudsher als landmarks in het gebied tussen Den Haag en Rotterdam. 

De Nieuwe Kerk is bovendien van grote nationale betekenis, omdat zich hier het praalgraf van Willem van Oranje, de Vader des Vaderlands, en de grafkelder van de koninklijke familie bevinden. De Oranjeconnectie van Delft wordt versterkt door het feit dat Willem van Oranje vanuit de Prinsenhof, zijn woonhuis aan de Oude Delft, de Tachtigjarige Oorlog heeft geleid. Op een trap in de Prinsenhof is hij in 1584 vermoord. De Prinsenhof is daarom een belangrijk gebouw in de geschiedenis van de onafhankelijkheidsstrijd van de Staat der Nederlanden. De sterke verbondenheid met Oranje en met de geschiedenis van Nederland geeft Delft een bijzondere positie ten opzichte van andere historische binnensteden in ons land.

De Delftse binnenstad staat cultuurhistorisch niet alleen nationaal, maar ook internationaal op de wereldkaart. Vele buitenlandse toeristen bezoeken elk jaar de stad die wereldberoemd is vanwege zijn aardewerk, het Delfts Blauw. De grootschalige productie van aardewerk in Delft viel samen met de bloeiperiode van de stad in de zeventiende eeuw. De Engelse taal kent dan ook terecht het woord Delftware voor plateelaardewerk. Naast het Delfts Blauw is Delft de stad van Johannes Vermeer (1632-1675) die met zijn schilderijen de historische binnenstad heeft vereeuwigd. Op zijn “Gezicht op Delft” dat vanuit het zuidwesten is geschilderd, is de toren van de Nieuwe Kerk prominent aanwezig. Een andere bekende Delftenaar uit de zeventiende eeuw is Hugo de Groot, grondleger van het moderne volkenrecht. Hij is in de Nieuwe Kerk begraven en voor hem is op de Markt een standbeeld opgericht.

Delft hoort daarmee thuis op de internationale lijst voor cultureel erfgoed, de Unesco World Heritage List. De Delftse binnenstad is een uniek en gaaf voorbeeld van de ontwikkeling van de Hollandse stad uit de zestiende en zeventiende eeuw en is daarom van internationale betekenis.