VVD Delft
   |
Delftse Liberaal geplaatst op maandag 5 januari 2004 door Fractie VVD Delft
Geschreven
door [1] :
Ronald Vuyk
Henk den Boer
| Download het artikel |
Inleiding
De politieke invloed van de liberalen in en op Delft is onmiskenbaar. Uit de recente geschiedenis klinken de prominente namen van Boudewijn Boelens en Wil Steffen door. Op moment van schrijven is wethouder Baljé bezig namens de liberalen vanuit het college bezig zijn invloed op het stadbestuur uit te oefenen. In de afdeling heeft Herman Weyers onlangs het stokje overgedragen aan Henk den Boer. Door alle wisselingen treedt nu een nieuwe generatie politieke actievelingen aan binnen de VVD-Delft, in de afdeling [2] en in de fractie [3] . Tijd om eens op een rij te zetten hoe ‘het’ werkt. Hoe draagt de VVD in Delft de liberale beginselen vrijheid, verantwoordelijkheid, verdraagzaamheid, sociale gerechtigheid en gelijkwaardigheid uit. Hoe werkt nu het verwerven, uitoefenen en behouden van liberale politieke invloed in Delft. Eerst wordt ingegaan op de fractie, dan de afdeling. In de laatste paragrafen valt te lezen hoe het werk van afdeling, fractie en somtijds de VVD-wethouder elkaar raken en versterken.
Wat is liberale politiek in Delft?
De actuele visie van de VVD op Delft ligt vast in het door de leden van de afdeling vastgestelde verkiezingsprogramma 2002-2006. In de inleiding van het verkiezingsprogramma is ook een beschrijving van de liberale beginselen opgenomen: “Een zo groot mogelijke vrijheid van de mens is naar de mening van de VVD een onmisbare voorwaarde voor zijn ontplooiing. Ieder mens heeft recht op die vrijheid zonder enige vorm van discriminatie. Vrijheid is geen onbeperkte vrijheid. Individuele verantwoordelijkheid is een onderdeel van de menselijke waardigheid. Een mens draagt de gevolgen van zijn daden zelf. De VVD gaat uit van de zelfredzaamheid van het individu. Verdraagzaamheid is onverbrekelijk verbonden met het begrip vrijheid. Dit betekent dat de VVD vindt, dat een ieder vrij is in geloofdbelijdenis, levensbeschouwing, meningsuiting en gedrag. Erkend wordt de mogelijkheid van overheidsingrijpen wanneer de grenzen van het maatschappelijk toelaatbare worden overschreden. De VVD verwerpt klassenstrijd en terreur. De gebondenheid die voortvloeit uit het leven binnen een gemeenschap is geen beperking van de vrijheid. Het is de taak van de overheid om de mate en vorm van deze gebondenheid te bepalen. Sociale gerechtigheid wordt volgens de VVD door de overheid bevorderd door het scheppen van gelijke ontplooiingskansen voor iedereen en het verstrekken van bijstand aan hen die deze nodig hebben. Mensen zijn niet gelijk, wel gelijkwaardig.” Dit programma vertaalt de liberale waarden in concrete Delftse doelstellingen en gaat inhoudelijk in op meetbare kwaliteit, de gemeente, de binnenstad, bereikbaarheid, veiligheid, economie, onderwijs, zorg, cultuur, sport & recreatie, toerisme, wijkaanpak, bouwen, milieu en wonen.
Hoe zijn de politieke werkzaamheden in de fractie verdeeld?
De raad kent vijf vaste raadcommissies die de raad adviseren over de onderwerpen die in de raad worden behandeld. De commissies zijn de commissie Cultuur, Kennis en Economie, de commissie Duurzaamheid, de commissie Werk, Zorg en Onderwijs, de commissie Leefbaarheid en de commissie Middelen en Bestuur. Daarnaast zijn er nog de ad hoc commissies Algemeen en Extern. De leden van de fractie zijn lid of plaatsvervanger van één of meer vaste commissies. De deelname aan de ad hoc commissies wordt bepaald aan de hand van het onderwerp dat op de agenda staat. De leden van de fractie die samen deelnemen in een commissie hebben ook vaste afspraken wie op een bepaald onderwerp woordvoerder is.
Over wat voor soort onderwerpen spreekt de fractie eigenlijk?
Door de dualisering van het lokaal bestuur is het gemeenteraadslid geen bestuurder meer maar volksvertegenwoordiger. Kaderstellend en controlerend als het gaat om beleid dat, zoals de Gemeentewet dat voorschrijft, voorbereid en uitgevoerd wordt door het college van burgemeester en wethouders. Het moet dus gaan om maatschappelijke misstanden die structureel en ernstig zijn [4] . Dit is eenvoudig opgeschreven maar de raad en de raadsleden zijn nog op zoek naar wat nu dan het verschil is tussen ’besturen’ en ‘kaderstellen en controleren’ [5] . De praktijk is dat raadsleden door burger wordt aangesproken op ‘kleine’ misstanden: de straat die wordt opgebroken, te weinig parkeerplaatsen voor auto’s, fietsen in de gracht, de coffeeshop naast de deur, overlast van jongeren. Een raadslid moet ook hier wat mee doen.
Hoe komen onderwerpen op de agenda van de fractie?
Het agenderen van politieke onderwerpen op de agenda van de fractie kan op verschillende manieren gebeuren. Leden van de VVD, burgers en achterban voeren gesprekken met de fractieleden en vragen aandacht voor misstanden in Delft. Daarnaast ontvangt de fractie e-mails en brieven met vragen en opmerkingen. Deze inbreng kan leiden tot aandacht van de fractie voor een politiek onderwerp. Verreweg de meeste onderwerpen worden door het college van burgemeester en wethouders in de raadsadviescommissies geagendeerd [6] . Per onderwerp wordt door de betrokken woordvoerder van de fractie een standpunt ingenomen. Bij onzekerheid of de fractie dit standpunt unaniem deelt wordt het onderwerp in de fractie besproken. Incidenteel komt het voor dat een fractie een initiatiefvoorstel indient [7] . Over het algemeen komen ook deze onderwerpen via de agenda van de betrokken raadscommissie en de betrokken woordvoerder naar de fractie. Tenslotte is het zo dat wethouder Baljé en de voorzitter van de afdeling deelnemen aan het debat in de fractievergaderingen, het spreekt vanzelf dat ook zij hun eigen inbreng hebben in de agendering van politieke onderwerpen in de fractie.
Hoe komt de fractie tot een fractiestandpunt?
De werkwijze, de taakverdeling en de besluitvorming in de fractie zijn door de fractie in een fractiereglement vastgelegd. De fractie komt niet op vanzelfsprekende wijze tot een inhoudelijk standpunt. Door de Algemene Ledenvergadering van de VVD Delft is een verkiezingsprogramma [8] vastgesteld dat sterk richtinggevend is op praktisch alle onderwerpen die in Delft aan de orde zijn. Op basis van dat verkiezingsprogramma heeft de huidige fractie het vertrouwen van de kiezer gekregen. Met inzet van het verkiezingsprogramma is door de fractie onderhandeld met de andere coalitiepartijen en is het collegeprogramma [9] tot stand gekomen. Vanuit het collegeprogramma wordt jaarlijks de Programmabegroting opgesteld en door de raad vastgesteld. Deze documenten vormen het vertrekpunt van het debat in de fractie. Door de woordvoerder van de fractie op het betrokken onderwerp wordt, rekening houdend met de actualiteit en mogelijk gewijzigde inzichten een standpunt voorbereid. Alleen wanneer dit standpunt controversieel is omdat er bijvoorbeeld wordt afgeweken van het verkiezingsprogramma of collegeprogramma wordt opnieuw inhoudelijk over het in te nemen standpunt gedebatteerd. Uitgangspunt is altijd openheid, helderheid, bestuurlijke betrouwbaarheid, degelijkheid en consequent stemgedrag. Voor de leden, de burgers, de achterban, het college van burgemeester en wethouders en de andere fracties. Zeggen wat je doet, doen wat je zegt!
Hoe kan de VVD afdeling Delft de fractie beïnvloeden?
De verhouding tussen bestuur en fractie is in de VVD aan het veranderen. Traditioneel is er een sterke scheiding tussen bestuur en fractie [10] . De verhouding tussen bestuur en fractie kenmerkt zich door een goed samenspel op basis van gelijkwaardigheid met een eigen verantwoordelijkheid voor beide organen. Wederzijdse informatie-uitwisseling speelt een belangrijke rol. Daarom neemt in Delft een bestuurslid van de afdeling deel aan de fractievergadering en een fractielid aan de bestuursvergadering. Om de vier jaar zal de fractie verantwoording moeten afleggen over het door de fractieleden gevoerde beleid in de gemeenteraad. Hiervoor worden periodiek ‘functioneringsgesprekken’ gevoerd met de fractie en worden vaardigheden van fractieleden versterkt door inschakeling van een professionele trainer. Binnen de VVD is de functie van gemeenteraadslid en bestuurslid onverenigbaar [11] . De inhoudelijke discussie binnen de VVD afdeling Delft wordt in het algemeen gebaseerd op de liberale uitgangspunten [12] . De inhoudelijk discussie in de partij heeft verder als uitgangspunten: het ontwikkelen van een lange termijn visie, het betrekken van zoveel mogelijk leden bij de discussie, het bespreken van actuele thema’s. Het is aan de afdeling te bewerkstelligen dat met de uitkomst van die discussies iets gebeurd. Dit kan enerzijds betekenen dat de gemeenteraadsfractie er iets [13] mee zal moeten doen, anderzijds kan het opname in het volgende verkiezingsprogramma betekenen.
Hoe wordt het debat met de stad gevoerd?
De fractie en de afdeling voeren met eigen instrumenten het debat met de achterban. Formeel is de Delftse Liberaal het orgaan van de afdeling, in 2003 van een papieren versie omgevormd tot een e-mailversie [14] . Het belangrijkste instrument is de website van de afdeling waarop de fractie en de afdeling eigen pagina’s hebben om standpunten en meningen naar voren te brengen [15] . De fractie verzend aan geïnteresseerden twee keer per maand een e-Nieuwsbrief over de standpunten die in de raadscommissies en in de raad gaan worden ingenomen [16] . De fractie maakt ook actief gebruik van persberichten om via de media aandacht te vragen voor ingenomen standpunten [17] . De Stadkrant heeft hiervoor zelfs een apart rubriek opgenomen waar alle Delftse raadsfracties standpunten kunnen weergeven. Sinds 2003 is er de vrijdag na iedere raadsvergadering politiek café in Grandcafe De Sjees achter het Stadhuis. Nieuw is een initiatief van de afdeling om iedere 1e zondag van de maand samen met de fractie een openbare discussie over een thema te organiseren. Met de uitkomst van die discussie kan vervolgens de fractie of de afdeling actie ondernemen [18] . In deze opsomming van instrumenten om met de stad het debat aan te gaan mag ook het spreekuur van ‘onze’ wethouder niet worden vergeten. De VVD-wethouder is de enige van dit college die een inloopspreekuur heeft, een eigen directe lijn met de burger. Omdat de VVD met deze instrumenten haar eigen lijnen met de achterban heeft is de VVD in de raad meestal tegenstander van bestuurlijk-populistische instrumenten als het raadplegend referendum, hoorzittingen door de raad, extra inspraakrondes. De praktijk is dat met de inbreng van de burger niet of nauwelijks iets wordt gedaan en dat de raad vervolgens geen initiatief neemt om dat aan de burger uit te leggen. De VVD Delft wil in het algemeen niet meewerken aan deze moderne vorm van ‘volksverlakkerij’ omdat het strijdig is met ons uitgangspunt ‘Zeggen wat je doet, doen wat je zegt!’.
Hoe beïnvloed de fractie de besluitvorming in de raad?
Alle debat met de stad, de leden, de achterban heeft pas zin als de fractie er in slaagt de uitkomsten van dat debat om te zetten in kaders voor het gemeentestuur. Kaders waarbinnen het beleid van het gemeentebestuur tot stand komt. De mogelijkheid van beïnvloeding doet zich voor aan het begin van een raadsperiode, als het college tot stand komt. In 2002 heeft de VVD deelgenomen aan de collegeonderhandelingen met als uitkomst het collegeprogramma Voorzetten en Doorzetten en een wethouder in dit college. Door de fractie wordt het debat gevoerd met het college en de raad met inzet van alle instrumenten zoals het initiatiefvoorstel [19] , motie [20] , amendement [21] , interpellatie [22] , schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders [23] en rondvragen in de raadscommissie [24] .
Hoe legt de fractie verantwoording af aan de burger?
Verantwoording afleggen betekent eenvoudig vertellen wat je hebt gedaan. De fractie hanteert het uitgangspunt ‘Doen wat je zegt, zeggen wat je doet’. Belangrijke standpunten worden voor dat het tot besluitvorming in de raad komt via de e-Nieuwsbrief en de website bekend gemaakt. De raadsvergadering is openbaar, aansluitend aan de raad is er een informele bijeenkomst in het Stadhuis waar raadsleden kunnen worden aangesproken. De VVD organiseert iedere vrijdag na de raad in Grandcafe De Sjees een politiek café waar raadsleden door leden en achterban kunnen worden aangesproken. In de Algemene Ledenvergadering van de VVD is steevast spreektijd ingeruimd voor een lid van de fractie en de fractievoorzitter. Het fractielid vertelt dan over de ontwikkelingen in de portefeuille en de fractievoorzitter licht de politieke ontwikkelingen in Delft toe. Er is dan volop gelegenheid tot het stellen van vragen.
Verwerven, uitoefenen en behouden van liberale politieke invloed in Delft.
Invloed verwerven, uitoefenen en behouden vindt niet altijd in alle openheid plaats. Veel onderwerpen worden besproken in de verfoeide achterkamers. Achterkamers waar in vertrouwen kan worden onderhandeld en vaak met goed resultaat veel liberale punten worden binnengehaald. De achterkamers worden verfoeid omdat niet zichtbaar is wat er gebeurd en niet zichtbaar is welk debat er wordt gevoerd. Goed voorbeeld is de voor de VVD succesvolle onderhandeling om te komen tot het collegeprogramma Voorzetten en Doorzetten. Voor de goede liberale lezer is er veel te herkennen. Sinds het optreden van Fortuyn, de opkomst van de lokale partijen en het interne veranderingsdebat in de VVD landelijk wordt steeds meer duidelijk dat enkel bestuurlijk succes onvoldoende is om op de langere termijn levensvatbaar te blijven. Meer openheid, meer debat en het durven aansnijden van ‘moeilijke’ onderwerpen en het durven innemen van soms ‘controversiële’ standpunten worden noodzaak in de slag om leden en de gunst van de kiezer.
De samenwerking tussen de stad, de achterban, de VVD-afdeling, de VVD-fractie en de VVD-wethouder is een complexe organisatie waar veel mensen deel van uitmaken [25] . Voor het grootste deel zijn dit vrijwilligers die de liberale gedachte willen uitdragen. Het verwerven, uitoefenen en behouden van liberale politieke invloed in Delft is daarmee ook een gezamenlijk gedragen verantwoordelijkheid van veel mensen.
Omgekeerd wordt het succes ook gezamenlijk gedragen.
Delft, 5 januari 2004
[1] Henk den Boer is waarnemend voorzitter van de VVD-afdeling Delft. Ronald Vuyk is voorzitter van de fractie in de gemeenteraad van Delft.
[2] Het bestuur van de afdeling bestaat nu uit Henk den Boer, Mieke Susan-Huurman, Henk Nanninga, Nils Kramer, Ansje Jonquiere-Kamps.
[3] De VVD-fractie bestaat uit Ronald Vuyk, Leja van der Hoek, Alex van Leeuwen, Eugenie Geursen, Henriette Welle Donkers.
[4] Zie de publicatie Duaal Debatteren van De Vernieuwingsimpuls; 2003. Een initiatief van het ministerie van Binnenlandse Zaken. www.vernieuwingsimpuls.nl.
[5] In de raad van november en december 2003 werd uitvoerig gedebatteerd over een voorstel van het college van burgemeester en wethouders om ten behoeve van administratieve doeleinden een aantal buurtnamen te wijzigen. In hoeverre hier van een structureel en ernstig beleidsprobleem sprake is, ontgaat de schrijvers geheel.
[6] In het Raads Informatie Systeem zijn de agenda’s van de commissies en de raad te vinden. Dit systeem is openbaar en te raadplegen via de website www.gemeentedelft.info.
[7] Een voorbeeld van een initiatiefvoorstel is het voorstel van de VVD om de Winkeltijdenverordening zo aan te passen dat in het centrum van Delft de winkels op zondag vanaf 10.00u. open mogen in plaats van 12.00u.
[8] VVD Verkiezingsprogramma gemeenteraad Delft 2002-2006; KIEZEN VOOR KWALITEIT; zeggen wat je doet, doen wat je zegt; 2002
[9] Gemeente Delft; Collegeprogramma 2002-2006; VOORZETTEN EN DOORZETTEN; 2002
[10] Daarnaast is er de informele samenwerking met de JOVD. Daar waar over achterban gesproken wordt, wordt nadrukkelijk ook de JOVD bedoeld.
[11] VVD; Vademecum voor de bestuurders van de VVD; 1993
[12] De uitgangspunten worden ondermeer gevonden in uitspraken van de Algemene Ledenvergadering en het Verkiezingsprogramma.
[13] Door het, brengen van een werkbezoek, informeel stellen van vragen, door het schriftelijk stellen van vragen, door het stellen van een rondvraag in een raadscommissie, door het voeren van een interpellatiedebat in de raad of het indienen van een initiatiefvoorstel. Dit kan gecombineerd worden met het vragen van aandacht in de media.
[14] De e-mailversie wordt periodiek voor die leden die niet over internettoegang beschikken op papier toegezonden.
[16] Aan- en afmelden voor de e-Nieuwsbrief kan via de website
[17] De Delftse Courant verwerkt persberichten veelal in eigen redactionele artikelen, de Delftse Post neemt persberichten veelal integraal over. Radio Delft verwerkt persberichten tot gesproken mededelingen die in de loop van de dag meerdere keren herhaald worden. Hoewel persberichten ook standaard naar RTV West en het ANP worden gezonden is de praktijk dat dat niet of nauwelijks iets oplevert.
[18] Zie ook het essay van Nils Kramer en Ronald Vuyk; Liberalen in Delft een bedreigde soort?; 2003. www.vvddelft.nl.
[19] Met een initiatiefvoorstel kan een raadslid zelf een voorstel doen aan de raad voor een verordening of een beslissing.
[20] Met een motie kan een raadslid aan de raad een uitspraak vragen of het college aanzetten tot een handeling.
[21] Met een amendement kan een raadslid een concrete wijziging voorstellen in het dictum van een raadsvoorstel.
[22] Met een interpellatie kan een raadslid het college(lid) aanspreken op een politiek gevoelig onderwerp of naar aanleiding van een actuele gebeurtenis. Het gaat hier om een zwaarwegend instrument dat alleen wordt ingezet als niet kan worden volstaan met mondelinge of schriftelijke vragen.
[23] Door het indienen van schriftelijke vragen kan het raadslid duidelijkheid krijgen over feiten of een waardeoordeel van het college over bepaalde feiten.
[24] Met een rondvraag in de commissie kan een raadslid van een portefeuillehouder verduidelijking vragen over actuele zaken of een actueel onderwerp waarvan snelle beantwoording gewenst is.
[25] Een aspect van het verwerven en behouden van invloed dat in dit artikel onderbelicht blijft is het voordragen van liberale kandidaten voor functies in het openbaar bestuur. De VVD in Delft gaat hier (te?) terughoudend mee om.