Het lezen van de handelingen uit deze periode was voor een deel ook het feest van de herkenning, immers een aantal vergaderingen heb ik in persoon bijgewoond. Natuurlijk vond ik het ook leuk te lezen hoe Oele, resp. Gallas hun burgemeesterlijke felicitaties in de raad uitspraken bij de geboorten van mijn kinderen, immers hun vader was destijds gemeenteraadslid.

In de zestiger jaren begon het proces van los komen van de verzuilde samenleving en het zich afzetten tegen het gezag. In de jaren zeventig zien we de resultaten daarvan, ook in de Delftse politiek. Nieuwe stromingen binnen bestaande partijen (Nieuw Links in de PvdA), afscheidingen uit bestaande partijen (PPR uit de KVP) en later samenvoeging van partijen (CHU, ARP en KVP) en al deze nieuwe bezems wilden graag schoon vegen, tijd voor actie dus en in ieder geval voor duidelijke, om niet te zeggen soms harde, woorden in de raad.

In 1970 worden de commissie-vergaderingen openbaar. Dit heeft zeker niet geleid tot kortere raadsvergaderingen. Inmiddels wordt het eindtijdstip in de handelingen opgenomen, raadsleden verlaten regelmatig na middernacht het Stadhuis.

Waren in de 50-er jaren de handelingen van 5 jaar in één handzaam boek te bundelen, in de 70-er jaren kan dat hooguit met de handelingen van twee jaren.

In de raad,met steeds meer partijen, wordt spreektijd ingevoerd bij de begrotingsbehandeling.

Als men spreekt in die tijd over Delft 4, gaat het over Voorhof, ruim 5000 huizen worden gebouwd, en 4 bejaardenverzorgingshuizen en niet te vergeten in 1970 Station Delft Zuid, dat met het oog op het te ontwikkelen Tanthof tijdig werd gerealiseerd.

Nog geen Tanthof dus, maar wel zorg over de uitbreiding van vliegveld Zestienhoven, door veel Delftenaren als een bedreiging gezien waartegen politiek fel werd geageerd. Schriftelijke vragen, een interpellatie in de raad.

Schriftelijke vragen ook over: verdovende middelen in De Eland; strafoplegging aan personeelsleden die weigerden als teller aan de volkstelling mee te doen; huizen aan de Koetlaan (te duur gebouwd voor personeel van de Kabelfabriek) die te lang leeg stonden. Later was de Koetlaan een tijd een raadsledenstraat: nr. 17 Jaap van Duffelen (VVD raadslid 1976-88), nr. 19 Eddy Schrijver (voorzitter afdeling Delft VVD en raadslid 1977-78), nr. 21 Martien van Veen (CDA raadslid 1974-81).

In zijn nieuwjaarsrede 1970 sprak burgemeester Ravesloot verheugd over het feit dat het wetsvoorstel Onroerend goed belasting de Kamers was gepasseerd, goed voor de gemeentelijke financiën. Immers grote uitdagingen lagen voor Delft in het verschiet.

Het Komplan 1956, nog maar 14 jaar oud, moest herzien. Hoe nu verder met de binnenstad ? Snelle veranderingen van inzicht, hoe om te gaan met het verkeer en de bestemming van veel grote gebouwen in de stad stond op losse schroeven.

“Een ton per jaar nodig voor het herstel van vernielingen, dat geld zou beter aan de stadsvernieuwing kunnen worden besteed”, zo uitte de burgemeester zijn zorg.

Een sfeerschets:

De VVD-ster Leny Slootweg gebruikt in een raadsvergadering in 1971 de volgende woorden “ik betreur het dat ik geen Notenboom heet (red. CPN raadslid) dan zou ik eens echt mijn hart kunnen luchten over de situatie bij de bibliotheek !” Managers hebben we daar nodig ! Als de wethouder denkt dat het daar vanzelf wel goed komt omdat de voorzitter van de fractie waaruit hij komt ook voorzitter is van de bibliotheekstichting dan heeft hij het goed mis.

De PvdA-wethouder in zijn beantwoording : Voor particulier initiatief dat hoog geroemd wordt door bepaalde kringen in deze raad dienen we respect te hebben en de financiële zaken komen in bibliotheek ook heus wel op orde.

Von Köningslöw , onze fractievoorzitter, maakt zich bij een tussentijdse wijziging van de APV druk over het verplichte gebruik van plastic zakken om het huisvuil in aan te bieden en ook over de voorgeschreven tijdstippen van buiten zetten, niet te controleren !

Zou na zoveel jaren het geheim onthuld kunnen worden van een agendapunt waarover op verzoek van de VVD (Gé Koot) in beslotenheid werd vergaderd? Het voorstel van de commissie voor goede diensten inzake de ontzegging van verblijf van twee families op het gemeentelijke kampeerpaspoortterrein?

Wat dat laatste woord betekent is al een geheim. In de handelingen van de openbare vergadering staat dat het advies van de commissie wordt gevolgd met de stemmen van de VVD tegen.

Bij de begrotingsbehandeling, november 1971, houdt OttoVon Köningslöw een buitengewoon kritisch verhaal over het financieel beleid van het college. De keus was sluitende begroting versus aanvulling vragen bij gemeentefonds “in de bijstand gaan lopen” zoals hij dat verwoordde. Het college koos voor sluitende begroting.

Otto’s opmerking dat het pakket behoeften altijd groter is dan er aanbod is, kwam hem op de interruptie van Notenboom (CPN) te staan : dat is het principe van elke kapitalist.

Vön Köningslöw vraagt om een kritisch onderzoek naar die taken waarvan de nadelige saldi jaarlijks veel sterker toenemen dan de inkomsten en inflatie kunnen bijhouden.

De vrije ruimte in de begroting, die hij schat op 20% is twaalf miljoen, voor de rest ligt alles vast, dient in samenspraak ook met de bevolking te worden ingevuld.

De behandeling van de begroting met een aantal beleidsnota’s vindt hij ook niet de meest ideale. Ik heb waardering voor die nota’s, maar ik heb de indruk dat geen rekening wordt gehouden met de economische werkelijkheid. Die moet onder ogen worden gezien, nu het Wirdschaftswunder de Wirdschaftswirklichtkeit is geworden, gaan sommigen in een ander sprookje geloven, dat van de struisvogel.

Hij is zeer blij met de aankondiging van het college te komen met een proeve van een meerjarige begroting.

In 1972 wordt de begrotingsbehandeling zonder Vön Köningslöw gehouden, voor het werk verblijft hij buitenslands. Michiel Toppinga voert voor de VVD het woord: zorgen over financiële positie van de stad en ’s lands economie; blij met de groene gordel die om Delft komt, wat recreatie dicht bij huis mogelijk maakt, en de laagbouw in Tanthof.

Zorg om het gebrek aan groen in de binnenstad, daar moet wat aangelegd worden.

Gespeelde ergernis over de “crime prevention” plannen van de politie, “vergeet niet gewoon de straatverlichting te verbeteren, dat dient hetzelfde doel “, is zijn advies.

In december 1972 wordt de Culturele Gemeenschap ingesteld. Gu de Vries vraagt zich af of er op het cultuur gebied voor de raadsleden nog wel wat te doen zal zijn wanneer zoveel is gedelegeerd naar dit orgaan. Zij vindt het excuus van de wethouder “mijn agenda is te vol om van de CG voorzitter te zijn” niet acceptabel. “De wethouder dient de CG voor te zitten om zo nauw mogelijk betrokken te zijn”, stelt Gu.

Januari 1973, na het vertrek van burgemeester Ravesloot (najaar 72), wordt er in de raad geen nieuwjaarstoespraak gehouden. Loco-burgemeester Elfferich spreekt een korte wens uit:

In dagen vol onvrede en ontevredenheid, van bijkans niet meer luisteren naar elkaars argumenten, moeten we het opbrengen onszelf als individu maar ook als groep te dwingen tot bezinning, tot zoeken naar wegen om respect op te brengen voor het standpunt van de ander. We moeten af van het exclusief denken en bereid zijn te groeien naar inclusief denken. De verdraagzaamheid die eeuwen geleden vanuit deze stad op zo eminente wijze werd geleid en onze volksaard heeft gekenmerkt zullen we op eigentijdse wijze opnieuw vorm en inhoud moeten gaan geven.

Vlasblom (SGP/GPV), als nestor van de raad, dankt voor deze indringende woorden aan de raad gericht! En ja, gaat hij verder, de tijd is voorbij dat de politie rustig bij een kop chocolademelk een oliebol kon eten tijdens oudjaarsnacht. Waar moet het naar toe ?

Richting verkiezingen in 1974 lijken de verhoudingen in de raad, maar ook daar buiten, te verscherpen. Lange verhitte discussies over de Veste-plannen, natuurlijk zijn er voor- en tegenstanders van het naar Delft komen van het grootwinkelbedrijf. Bij het 1^e bestemmingsplan De Veste voert VVD’er Wagenaar het woord en spreekt over de psychologische barrières tussen oud en nieuw die moeten worden geslecht. Dus college, zorg voor een aantrekkelijke Burgwal en Beestenmarkt om zo de doorloop Veste / Markt te krijgen. Wethouder Kamps moet veel uitleggen, dit punt heeft zeker zijn aandacht.

De aangekondigde aanpak stadsvernieuwing van het gebied Geerweg geeft grote beroering in de stad.

De Volle Maan, moderne kunst in een oud gemeentelijk gebouw, blijft ook niet onbesproken. Gu de Vries: “het stinkt er !” Ter geruststelling van de wethouder voegt ze er aan toe: “ik ben positief verrast door de kwaliteit van de kunst, maar goeie riolering is gewenst.”

Bij de installatie van burgemeester Ad Oele, 5 februari 1973, is de top van PvdA in Delft aanwezig. Tweede Kamer voorzitter Anne Vondeling ( PvdA) voert er o.a. het woord.

De begrotingsbehandeling najaar 1973 was een duidelijke opstap naar de verkiezingen in 1974. Von Köningslöw zijn stokpaardje: de lokale heffingen. “Wat is de rechtvaardiging van belastingen? Je kan nauwelijks meer spreken van belastingrecht ! Niemand zal de noodzaak ontkennen om via belastingen bij te dragen aan een leefbare samenleving. De weerstand ertegen ontstaat als belasting als een politiek instrument wordt gebruikt of als het verband tussen belastingsoort en aanwending volledig zoek is. Ieder jaar liggen er bij de begroting nieuwe belastingvoorstellen, ik heb de indruk dat velen in de raad al zo apathisch hiervoor zijn dat ook deze voorstellen vrijwil kritiekloos worden geaccepteerd. Is het wel zo dringend nodig om twee miljoen extra belasting te gaan innen ? 8,5% salarisverhoging, van burgemeester tot laagste administratieve beambte. Geen gemeentelijke aangelegenheid, maar toch. De Delftenaar gaat in 1974 f. 24,60 meer betalen (straatbelasting, rioolwaterafvoerbelasting, ophaalrechten huisvuil en personele belasting) en daarvan wordt f. 20,00 besteed aan de verhoging van het budget van welzijn. Het college zal zich verdedigen met te verwijzen naar het beginsel van kostendekkende exploitatie, maar wat mij opvalt dat het college dat hanteert voor primaire zaken zoals gas, elektriciteit, water, riool en huisvuilafvoer. Hoe meer wij van de levensbehoeften naar de levensgeneugten gaan, hoe meer wij er collectief op toeleggen. Het meer aan belastingen gaat naar meer culturele en welzijnsdoeleinden. Wil de burger dit? De post welzijn is gegroeid met 24% t.o.v. vorig jaar en met 82% t.o.v. 1971. Voor veiligheid hebben we maar 10% meer over, waaronder dan een regiment parkeerbonnenschrijvers!

Ons paternalistisch college zegt dat we mensen moeten opvoeden tot gebruik van collectieve welzijnsvoorzieningen, die voor een deel een minimale populariteit genieten.

Van de voorgestelde uitbreiding van het gemeentepersoneel met 42,5 man zijn er 14,5 bestemd voor de afdeling welzijn, een uitbreiding van 43% ! Is dit een werkverschaffingsmaatregel ?

Ik heb 8 begrotingen mee mogen behandelen, voorzitter dit is de minst zorgvuldige !

De burger wordt geconfronteerd met een belastingverhoging en dure experimenten, waarvan hij het nut in twijfel trekt.

De VVD fractie schaart zich niet zonder meer achter uw belasting en begrotingsvoorstel.”

Voorts neemt Von Köningslöw een voorschot op de komende raadsverkiezingen door op te merken dat in het monistische systeem geen plaats is voor een programcollege! De verhouding regering parlement is in principe dualistisch. Wij willen in Delft geen regerings-oppositie situatie kopiëren, geen kunstmatige tegenstellingen. Tot welke rampzalige gevolgen polarisatie kan leiding zien wij maar al te duidelijk in deze energiecrisis (red. verwijzing landelijke situatie).

D’66 in de persoon van de heer Bordewijk roept stemmers, die in het eerste uur zijn partij steunden en inmiddels hun heil bij de VVD hebben gezocht, op weer terug te keren naar D’66: “Immers uit het betoog van Von Köningslow blijkt dat hij behoort tot de VVD van Wiegel en die hangt slechts één principe aan, dat van de rechterachterzak. Een antwoord op de huidige maatschappelijke problemen blijft de VVD schuldig.”

De verkiezingen 1974 brengen Delft een linkse meerderheid, PvdA (van 10 naar 14), PPR, CPN en PSP hebben samen 20 van de 37 zetels. In het college komen 3 PvdA-wethouders (Castelijn, Fahrner en mw Kleijn-Westendorp, de eerste vrouwelijke wethouder in Delft) en 2 CDA-wethouders (Weeber en Kroon).

De VVD fractie , 4 man -w.o. oud-wethouder Kamps- en 2 vrouw sterk, aangevoerd door Jhr. Mr. Jan Strick van Linschoten (rijksambtenaar) sprak over een groot misverstand ! Door het programcollege werd het dualisme in de gemeenteraad gebracht en dat hoort daar niet thuis. Als feitelijke breekpunten noemde Strick tijdens de installatie-vergadering van de raad: parkeren in de binnenstad en het plan van snelwegen rond de stad, het zgn. tangentenplan.

Bij de behandeling van de eerste begroting van het nieuwe college, november 1974, dienen PvdA, PPR, CPN en PSP een motie in om de Taptoe van de Markt te halen. PvdA’er Drenth licht toe dat wat ook de overwegingen, zijn anti-militairistisch, veel te lang de Markt vol met tribunes en dus het plein niet voor toeristen toegankelijk, een voorstel hiervoor voorbereiden heeft geen zin, 4 fracties met 20 stemmen zijn voor afschaffing Taptoe dus een motie is het snelste besluitmiddel.

Het college is verdeeld in zijn advies aan de raad, de voorzitter wijst op de overeenkomst met Defensie.

Duidelijk is dat de meerderheid van de raad bepaalt, 20 stemmen voor en 16 tegen en een luid applaus vanaf de publieke tribune. Waarop de voorzitter stelt: “er is hier geen artistieke prestatie geleverd, gelieve dus niet te applaudisseren”. Mw Van Winden (CDA) vraagt de burgemeester de tribune te ontruimen, waarop Notenboom (CPN) oproept tot een wat sportievere houding: “u zult uw verlies moeten nemen”.

Zo ging dat toen en niet alleen de Delftsche Courant stond er vol van.

In de raadsvergadering van december 1974 vraagt Strick van Linschoten een interpellatie aan. Het Taptoe besluit van de meerderheid van de raad wordt in de stad betreurd. Uit een eerste enquete blijkt dat 57% van de Delftse bevolking voor behoud Taptoe is en 27% tegen, de rest heeft geen mening. Zijn vragen zijn: kan de Taptoe in 1975 in ieder geval nog op de Markt worden gehouden en kan onderzocht worden of elders in Delft een ook voor Defensie aanvaardbare plek beschikbaar is om de Taptoe te houden en moet er niet een gedegen enquete onder de Delftse bevolking worden gehouden. Gewezen wordt op het feit dat de tribunes op de Markt ook voor andere, met name Delftse activiteiten worden gebruikt.

De burgemeester wil graag met Defensie het gesprek verder aan gaan, hij spreekt echter niet namens het gehele college.

Drenth verwijt de VVD een vuurtje tussen de coalitiepartijen PvdA en CDA te willen aansteken. Afschaffen Taptoe stond weliswaar niet in het collegeprogramma, maar wel in het PvdA verkiezingsprogramma. Een democratische meerderheid in de gemeenteraad heeft besloten en andere meerderheidsbesluiten van de raad worden toch ook niet aan de bevolking voorgelegd, aldus de PvdA fractievoorzitter.

Strick trekt zijn motie in, de getalsverhoudingen zijn duidelijk. Hij kondigt aan met het CDA in gesprek te zullen gaan.

In 1975 worden veel interpelllaties gehouden in de raad: aanleg rijksweg 19 (nu A4), Kalkar kerncentrale, verplaatsing Topografische Dienst uit Delft, subsidie gewestelijk orkest, huurverhoging voor te renoveren woningen, koop- huurdifferentiatie huizen Tanthof en er was de “Molenstenen - motie” van Marieke Zelisse. Bij de inhoudelijk zware onderwerpen, zoals woningen in Tanthof, het fysiek zware onderwerp van de stenen die in het kader van het Bereikbaarheidsplan de stad gingen verfraaien (of diende als obstakel voor gemotoriseerd verkeer), zoals op de Camaretten.

De verbouwplannen van het Stadhuis en de huisvesting van het college in Jongenshuis en Meisjeshuis vroegen ook veel aandacht.

13 augustus 1975 was de krediet aanvraag voor een parkeerautomaat op de Markt aanleiding voor een stevig debat. Marieke Zelisse: “Zolang geen betere en grotere parkeergelegenheid in het noordelijk stadsgebied is gevonden, vinden wij dat het deel van de Markt voor het Stadhuis niet met kettingen moet worden afgesloten. We zijn dus tegen aanschaf van deze parkeerautomaat.”

De VVD en de heer (in de wandelgangen “boer”) Van Winden van het CDA stemden tegen het gevraagde krediet, dat was dus geen meerderheid, parkeerautomaat en kettingen op de Markt werden een feit.

Scherpe debatten waren er tussen Jan Korff en wethouder Castelijn over het openbaar onderwijs, eerst het wijkgrenzenbeleid en later de 006 scholen, volgens Jan experimenten met links onderwijs. Deze wethouder laat volgens de VVD niet de echte stem van het openbaar onderwijs horen.

Later is het Paul Buijs die met Castelijn de degens kruist over de schoolbegeleidingsdienst. De wethouder: “Idioot dat de VVD, met Wiegel voorop, het als maar heeft over de linkse indoctrinatie van het onderwijs.”

29 oktober 1975, wethouder Fahrner ( PvdA) vraagt aan het eind van de raadsvergadering een verklaring te mogen afleggen en hij spreekt een persoonlijk woord. “Het kan het college en de raad, maar toch in het bijzonder de leden van de commissie SVO niet ontgaan zijn, dat er een steeds groeiende controverse is tussen aanvankelijk een viertal, maar nu een drietal, fractieleden van de partij van de arbeid en mij als betrokken wethouder. Dit is in het openbaar al geruime tijd uitgegroeid tot een stelselmatige obstructie tegen voorstellen mijnerzijds, waarbij intimidatie niet wordt geschuwd. Het gevolg hiervan is, dat zorgvuldig door de ambtenaren voorbereide zaken bewust worden getraineerd, of erger nog, op deze gronden worden verworpen en dit is naar mijn stellige indruk meer op de persoon gericht dan op de aan de orde zijnde onderwerpen. Dit geeft natuurlijk frustraties bij al diegenen, die aan deze voorbereidingen werken, maar leidt eveneens tot kostenverhogingen, vertraging van andere voorstellen en tevens zelfs in de uitvoerende sectoren tot later gereedkomen van huizen of andere voorzieningen. Ik heb getracht dit intern in mijn kring te beïnvloeden, maar ben daar niet in geslaagd. Mij bewust van mijn verantwoordelijkheid tegenover de bevolking van Delft en mijn partij heb ik daarom besloten mijn ontslag als wethouder in te dienen.

Indachtig de 836 voorkeurstemmen die ik bij de raadsverkiezing heb meegekregen zal ik dus op een andere plaats in deze raad met u blijven meewerken aan deze mij zo dierbare zaak van het besturen van onze gemeente.”

Na deze verklaring verlaat de heer Fahrner de vergadering.

De Telegraaf kopt de volgende dag wethouder verlaat huilend Delftse raadzaal.

In de stad hoorde je woorden als “ de bende van 4”!

Burgemeester en alle fractievoorzitters reageren ontdaan, het besluit is zonder discussie met college genomen en ook PvdA fractievoorzitter Drenth meldt niet vooraf in het besluit van de wethouder te zijn gekend : “Ja iedereen heeft kunnen waarnemen dat in de fractie en de commissie er regelmatig verschil van mening was. Politieke zaken en niet op de persoon gerichte zaken speelden daar een rol.”

In de raadsvergadering van 11 november 1975 zal de wethoudersvacature vervuld moeten worden. De PvdA fractie stelt de heer Reijnen voor en de VVD stelt mw Marieke Zelisse kandidaat! Er wordt gestemd en met 18 / 18 staken de stemmen !

De PvdA verzoekt om een lange schorsing om hun fractiegenote mw Timman van huis te laten komen (zij was de vorige dag weduwe geworden en derhalve niet ter vergadering).

Fractievoorzitter Chris Lelie van het CDA kondigt dan aan de volgende ronde blanco te zullen stemmen en daarmee mw Timman haar afwezigheid te respecteren en compenseren.

Bij de 2^e stemming krijgt Reijnen 18 stemmen, Marieke 15 en wordt er 3 x blanco gestemd.

De begrotingsbehandeling vindt dat jaar pas op 15 december plaats. Veel te laat, stelt Strick van Linschoten, er is ook al veel te veel in overleg PvdA/CDA middels college- voorstellen doorgegaan, ontoelaatbaar, de andere fracties worden buiten spel gezet. Mist hangt in de stad, maar sinds november hangt er ook mist in deze raadszaal.

De vertrouwensbasis is voor het CDA toch ontvallen aan dit college, getuige de stemming bij de wethoudersvacature, de VVD verwacht een grondige evaluatie van het college- programma.

Prachtige retoriek van de jonkheer in zijn algemene beschouwingen, die gaan over zorg over de stad, de stadsvernieuwing, de bereikbaarheid van de stad, parkeergelegenheid en het structuurplan Delft en omgeving. Kijk vooral naar Delft, de regiofunctie tussen Oost- en Westland die dreigt verloren te gaan als de bereikbaarheid van de binnenstad niet verbetert.

Denk aan een rondgaande busverbinding die In de Veste met de Markt en het noordelijke winkelgebied verbindt. Bouw een garage in het noordelijke winkelgebied.

In de onderwijsleerprocessen moet voorkomen worden dat eenzijdig inzicht in de maatschappelijke verhoudingen ontstaat, verwijzend naar het 006 rapport onderwijs openbare scholen, dat z.i. is doortrokken van neo-marxistische doctrines. Scholen gaan naar een toneelstuk waar excellenties worden afgeschilderd als louche zakenlieden.

3350 ingeschrevenen bij bureau huisvestingszaken, vergeet de nood van alleenstaanden van werkende jongeren niet die een woonruimte zoeken.

Boeiende debatten ook tussen de fractievoorzitters van de collegepartijen: Drenth ( PvdA) en Lelie (CDA). Het wegstemmen van de Taptoe wordt niet snel vergeten. “Machtsvertoon van links is belangrijker dan een goede samenwerking met de coalitiepartner, die zich buiten spel gezet voelt. Door de formalistische en dogmatische instelling van de PvdA wordt besluitvorming vertraagd, tot schade van de middenstand en de werkgelegenheid”, stelt Lelie. “We hebben zelfs overwogen onze wethouders terug te trekken uit het college en naast die opmerking stelt hij dan voor om het gesprek met de VVD aan te gaan en gedrieelijk ( PvdA, CDA en VVD) te kijken hoe het collegeprogramma overeind kan worden gehouden.”

De VVD (Buijs) heeft een uitgebreid amendement voorbereid om in de begroting veranderingen door te voeren : niks geen gemeentelijke belasting naar draagkracht, een onjuist voorstel van het college, Grote Bunte (gemeentelijk vakantieoord op 200 km van Delft) ook financieel op afstand zetten, zeer kritische aandacht voor de erfpacht, daardoor stopt de verkoop van grond en dus ook die inkomsten, college kan gewoon niet rekenen ! Aan de uitgaven kant pleit de VVD voor extra geld naar het Waagtheater en de huisvestingsmogelijkheden voor werkende jongeren.

Burgemeester Oele, de raadsleden Van Veen (CDA), Jacobs ( PvdA) en Buis voeren scherpe debatten. Woorden als de vershittering van het leefklimaat en gerecirculeerd papier worden ingevoerd.

Vormingstoneel Proloog en de Freinet pedagogie worden door Korff aangevallen, openbaar onderwijs en geen marxistisch onderwijs. De VVD onthoudt steun aan de onderwijsdelen van de begroting.

De burgemeester constateert dat de begrotingsbehandeling weer bijna 20 uur duurde !

Hij overhandigt aan de eind van lange vergaderingen de leden van de raad een boekje “Delftse vrouwen van vroeger”, een product van de Delftse Vrouwenraad.

Er komen nieuwe onderwerpen: de CAI (antennesystemen), internationale betrekkingen,

buitenlandse werknemers.

Tijdens zijn nieuwjaarsrede in de eerste raadsvergadering van 1976 haalt de burgemeester positieve en negatieve herinneringen op aan af afgelopen jaar. De wethouderswisseling noemt hij in menselijk en politiek opzicht een pijnlijk proces. De stad kan zich dit niet nogmaals permitteren zonder verdere vertragingen en schade voor de stad. Waarmee hij niet gezegd wil hebben dat een programmacollege een slechte zaak is.

Tempora mutantor et nos mutamur in illis, de tijden veranderen en wij veranderen met hem.

Op 20 januari 1976 neemt Piet Kamps afscheid van de actieve politiek. Ruim 12 jaar, waarvan 8 jaar als wethouder, sprak hij het liberale woord in de Delftse raadszaal en ver daar buiten. In zijn dankwoord noemt hij de tijd waarin we leven een versnelde evolutie. Hij wenst de raad wijsheid en goede contacten met de stad toe omdat dat van belang is voor de toekomst van de stad en er uit te kunnen halen wat er in zit.

De Jonge Oudraadt was benoemd tot Piet’s opvolger, maar voor de beëdiging in de raad van 26-2-76 liet hij weten de stad te zullen gaan verlaten. 25 maart werd Dies van Bergeijk geïnstalleerd.

Zomer 1976 trouwt Strick van Linschoten en volgt zijn vrouw die niet in Delft woont. Jan Korff neemt het fractievoorzitterschap over.

In zijn afscheidswoord spreekt Jan Strick de wens uit dat de veel Delftenaren naar Breda zullen gaan om daar te genieten van de Taptoe !

In de raadsvergadering van 30 september legt Jaap van Duffelen de eed af in handen van loco-burgemeester Ger Castelijn.

22 november 1976, in zijn algemene beschouwingen haalt JanKorff fel uit naar het CDA “slikt alles wat de PvdA dicteert met het argument met 2 CDA wethouders hebben we nog een matigende invloed op de PvdA. Met een schijnheilig beroep op de linkse meerderheid worden er vervolgens besluiten genomen.” Zo werd volgens Korff ook het erfpacht-principe er door gedrukt.

“Wij verafschuwen de ordinaire machtspolitiek die de tegenstander de mond snoert, er is sprake van een stelselmatige guerilla waarmee de minderheid wordt weggestemd, monddood wordt gemaakt. Ook de inspraak van de Delftenaren wordt aan de laars gelapt (als voorbeeld gebruikt Korff het vignettensysteem voor parkerende bewoners). Alles is van tevoren geregeld, alternatieven en varianten worden niet getoleerd ! Met de vignetten is een melkkoe geschapen.””

Aan het einde van Jan’s betoog tracteert de VVD fractie de raad op bitterkoekjes.

Burgemeester: “ik zal ze na deze woorden eerst voorproeven, mm gelukkig ik proef ook nog iets zoets.”

Lelie (CDA): “ik hoop maar dat er geen kleefpasta in zit, want ik wil me niet monddood laten maken door de VVD!”

In de eerste raadsvergadering van 1977 is mw Steffen te gast. Als voorzitter van het bestuur van zangkoor Canterella biedt zij de raadsleden een grammofoonplaat (afscheid van de dirigent Jan Vermeulen) aan.

Wethouder Weeber (CDA) is 65 jaar geworden en treedt af. Het CDA stelt mw Van Winden-Post kandidaat.

Mw Zelisse , die fractievoorzitter Korff vervangt, uit hier grote bezwaren tegen. Afspraak was dat het CDA breed zou overleggen over het vervullen van deze niet onverwachte vacature. Wat blijkt er is breed overlegd, maar binnen de oude bloedgroepen van het CDA en weer is de VVD buiten het overleg gehouden.

Uit linkse hoek wordt ook commentaar geleverd: mw Van Winden is onervaren op financiën, stellen PSP en PPR, Don ( PvdA) is een betere kandidaat. Waarop Lelie als fractievoorzitter roept dat de opvolging van Weeber een interne CDA kwestie is.

Met 20 stemmen voor wordt mevrouw Van Winden de nieuwe wethouder.

Weeber zelf is die avond in verband met ziekte afwezig. Hij komt nog kort terug als raadslid en neemt uiteindelijk in maart 1977 -na ruim 30 jaar waarvan 14 als wethouder- afscheid van de Delftse politiek.

In de loop van 1977 verhuist Buis naar Utrecht en neemt Eddy Schrijver zijn plaats in de VVD fractie in.

Dat jaar bij de algemene beschouwingen introduceert Korff het woord “Uyleriaanse tactieken”. Hij verwijt de burgemeester daarvan gebruik te hebben gemaakt op het dossier van het slachthuis: door de beslissing daarover als maar uit te stellen, zijn het inmiddels anderen dan het Delftse gemeentebestuur die de beslissing nemen.

Het alsmaar opduikende gerucht dat de burgemeester gaat vertrekken, een 6 maanden lang openstaande vacature gemeentesecretaris, dat maakt het beeld van het stadsbestuur niet zoals de VVD dat graag zou zien.

En natuurlijk het openbaar onderwijs voldoet in Delft ook niet aan de maatstaven van openbaar zoals de VVD die hanteert.

Van Duffelen pleit in zijn bijdrage aan de algemene beschouwingen om in stadsvernieuwingsgebieden niet alleen de bewoners belangen, maar ook die van de met name kleine ondernemers ruime aandacht te geven: verplaatsings-, herinrichtingskosten, huurgewenning en eventueel bedrijfsbeëindigingspremies. Hij geeft ook een liberale visie op het buurt- opbouwwerk in Delft en de status van het SOBW (Stedelijk Overleg Buurt en Wijkgroepen): een commissie ex artikel 61 van maken. De VVD wil niet de sympathie van het college voor de VOS (vrouwen oriënteren zich op de samenleving)-cursussen horen, maar het geld ervoor verankerd zien!

Ook deze begrotingsbehandeling duurde weer zo’n 20 uur.

In 1978 in zijn nieuwjaarstoespraak op 5 januari heeft burgemeester Oele het over het taai ongerief waarin we geraakt zijn, het punt van verdeling werk en produktieve mogelijkheden van iedereen; 8 tot 10 % van de Delftse bevolking die cliënt is bij de Sociale Dienst; een overloop van ca 1000 personen naar kleine buurgemeenten.

Zorgen dus.

Hoogendam (CPN) wil die vergadering een interpellatie over de neutronenbom. De VVD steunt zijn verzoek niet, genoeg Delftse problemen om over te praten. Dat ruim 23.000 Delftenaren (inclusief een aantal VVD’ers) een petitie hebben ondertekend en de bom dus afwijzen, brengt Korff niet tot een ander standpunt. “Toen destijds 10.000 mensen tekenden voor het behoud van de Taptoe in Delft en nog veel meer mensen dat ook wensten, waren de linkse partijen ook niet in hun mening geïnteresseerd.”

De interpellatie werd gehouden en de Delftse bezorgdheid werd overgebracht naar Den Haag.

In maart dat jaar werd de Raad voor de belangbehartiging van de buitenlandse werknemers ingesteld. Een belangrijke gesprekspartner voor het gemeentebestuur.

1978 is een verkiezingsjaar. De harde oppositie -hoewel die term officieel niet werd gebruikt- leverde de VVD geen winst op, de fractie bleef met 6 personen op sterkte, maar de onderhandelingen over de college-vorming leverden de VVD voor het eerst (en tot op heden voor het laatst) een tweetal wethouders op!

Harde woorden van Lelie (CDA) bij de installatievergadering: karakterloos zoals de VVD het CDA heeft behandeld, de VVD verloochent de eigen kiezers en vervolgens zetten ze 3 fracties buiten spel. Als de VVD dit ongelooflijke kiezersbedrog wil goedmaken, dan zullen ze binnen het college op alle punten obstructie moeten gaan plegen. Daar zij de economische en financiële portefeuilles krijgt heeft zij daartoe kansen te over.

Dit noemt de PvdA een constructieve opstelling, het CDA dat meer karaktervastheid toonde werd afgewezen. Schande dat in een achterkamertje dit monsterverbond zonder enig politiek draag is gesloten. Het is een blunder, zoals alleen beginnelingen en mensen die door macht zijn verblind kunnen maken.

In zijn lange bijdrage meent Lelie veel onwaarachtigs ontmaskerd te hebben, waarop de Delftse bevolking recht heeft er kennis van te nemen.

Pv dA fractievoorzitter Reijnen:”ik verwachtte wel negatieve opmerkingen van het CDA, maar de minzame verdachtmakingen die nu de zaal zijn doorgegaan! Onbestaanbaar.”

De kersverse VVD fractievoorzitter Peter Rauwerda :”er is zakelijk en in goede sfeer onderhandeld om te komen tot dit college. Het CDA weigerde een zetel om tot een brede afspiegeling te komen en de VVD had wel twee goede kandidaten.”

Een geheel nieuwe VVD fractievoorzitter en ook een geheel nieuwe VVD wethouder: Alexander Vos de Wael, daarnaast werd mevrouw Gu de Vries, al ruim 6 jaar voor de VVD in de raad, wethouder.

Alleen mevrouw Kleijn ( PvdA) kwam uit het vorige college, nieuw waren voorts Hans Reijnen ( PvdA) en Helen de Maat (D’66). Een college met 3 vrouwen dus, voor Delft helemaal nieuw.

In die tijd benoemde de gemeenteraad ook een hoofdingeland bij het waterschap: oud-wethouder Fahrner werd door de nieuwe raad die plaats gegund.

31 oktober 1978 was het officiële afscheid van burgemeester Oele.

“Je optreden had altijd iets wervelends, erin en er weer uit; boek lezen tijdens de begrotingsbehandeling in de raad en gedichten tijdens het luisteren naar de Mattheus”, zo sprak Hannie Kleijn hem toe.

Na 5 jaar en 7 maanden vertrok Oele naar het gewest Rijnmond. Deze dichterlijke burgemeester maakte een mooi afscheidsvers over en voor Delft.

Op 8 november 1978 was er een bijzondere raadsvergadering, waarin voor het eerst de raad in aanwezigheid van de Commissaris der Koningin, toen mr Maarten Vrolijk (oud PvdA minister van o.a. Cultuur) sprak over het profiel van een nieuwe burgemeester, over de eisen van benoembaarheid en geschiktheid.

VVD fractievoorzitter Rauwerda vraagt expliciet niet om een vrouw als 1^e voorkeur, “wij hebben al 3 vrouwelijke college-leden”.

De bijdrage van de PSP-fractievoorzitter: “wij zijn tegen een functie profiel, tegen de functie van burgemeester, tegen de functie van Commissaris van de Koningin en tegen erfelijk koningschap, overleefde ondemocratische instellingen. De Kroon benoemt en dat is in dit geval de heer Wiegel, lid van een aartsconservatief en reactionair kabinet” en ging Veldmeijer verder: “we zijn dus afhankelijk van een rechtskabinet Van Agt en van het been waarmee de heer Wiegel toevallig zijn bed uit stapt. We kunnen alleen maar hopen dat hij er niet aan gewend is regelmatig met zijn rechterbeen uit bed te stappen.

Alleen een ongelooflijke optimist hoopt in deze situatie op een knalrode burgemeester!”

D’66 vraagt om een rechtstreeks gekozen burgemeester.

Bij de eerste begroting van het nieuwe college houdt Peter Rauwerda een uitvoerig betoog over de landelijke economie en zijn eerste Delftse onderwerp gaat over het welzijnswerk. Voor de aangekondigde nota daarover adviseert hij het college daarin tenminste op te nemen het zwembad Kerkpolder, een centrale bibliotheek, de bouw van een sporthal en uitbreiding van de faciliteiten voor het buurt- en wijkwerk. Dan blijft er dus niet veel geld meer over voor de verbouw van het Vrouwenhuis en dat is dan maar goed ook. M.b.t. de binnenstad vraagt Peter aandacht voor de leefbaarheid voor burgers en consumenten, dit om de middenstand op peil te kunnen houden.

De huisvesting van Delftenaren is nog steeds een probleem: Hoornse kwadrant en Delfgauw sneller gaan ontwikkelen is zijn advies richting college.

Jaap van Duffelen roept in het 2^e deel van de VVD beschouwingen op aandacht te geven aan de medisch-psychische klachten van Marokkaanse immigranten en aan goede scholing voor de kinderen van buitenlandse werknemers. Hoe staat het met het gemeentelijke personeelsbeleid t.a.v. buitenlandse werknemers??

Op 30 november 1978 biedt Scalzo (later raadslid voor de PvdA) een zwartboek aan aan de gemeenteraad over de erbarmelijke woonomstandigheden van gastarbeiders in De Poort aan het Bagijnhof.

Wethouder mw Kleijn was en bleef een tijd loco-burgemeester. Na een lange en moeizame periode kwam op 18 mei 1979 een einde aan het burgemeesterloze tijdperk met de installatie van mr. Robbert Gallas (CDA) die voor Delft Alphen a/d Rijn verliet.

Veldmeijer (PSP) in de bijzondere raadsvergadering: “Er was toch een mooi profiel ? Nu scheept het kabinet ons op met een rechtse burgemeester. Verdomd, Wiegel stapt dus met z’n rechterbeen uit bed, wat ik al voorspelde! Waar is het meesterbrein van de PvdA gebleven ? Het college is weer wat meer naar rechts opgeschoven, dat is toch een foutje van dat brein.”

Notenboom (CPN): “Er is hier sprake geweest van een camouflage profiel ? In het inspraakprofiel van de raad stond een progressieve burgemeester!”

In diezelfde maand, 20 en 31 mei, zat de nieuwe burgemeester de behandeling voor in de gemeenteraad van de Delftse meerjarenbegroting 1980-83, het investeringsprogramma 1979-83 en het personeelsformatieplan 1980-83. Het gezamenlijke college haalde hun voorstellen door de raad.

VVD wethouder Gu de Vries kreeg het moeilijk met de voetbalvelden Kerkpolder. Het driemanschap Verouden (CDA), Bonthuis ( PvdA) en Van Duffelen (VVD) wist via een motie de raad tot een snelle aanleg van de velden voor Full Speed te overtuigen.

Oktober 1979 verliet Cees Lustig de VVD fractie en volgde Betty Jo de Graaff hem op.

De begrotingsbehandeling dat jaar duurde voor het eerst sinds lange tijd minder, zo’n 16 uur, terwijl voorafgaande jaren steeds wel 20 uur werd geklokt.

Peter Rauwerda deed een oproep aan de raad vooral zijn tanden te laten zien! Hij pleitte voor herstel en uitbreiding van de keuzevrijheid voor de burger en sprak zijn zorg uit over de nauwelijks effectief te beheersen bureaucratie.

1980 was het jaar van de interne verbouwing van het Stadhuis. De gemeenteraad ging vergaderen in de Senaatszaal van de aula van de TU, waar op 31 januari burgemeester Gallas zijn eerste nieuwjaarstoespraak houdt. Uiteraard spreekt hij positieve woorden over de verbondenheid van de Technische Hogeschool en de gemeente Delft.

Veldmeijer (SP), V.d. Jagt (D’66) en Jacobs ( PvdA) vragen zich af wat eigenlijk de status is van de nieuwjaarstoespraak. Is het een college-verhaal ?

Veldmeijer: “Dit gebruik is wel erg uit de tijd. U, burgemeester, leeft nog in het stoomtijdperk en Delft heeft inmiddels al wel een electrische tram.”

Die raadsvergadering wordt om 02.00 uur gesloten, met een woord van excuses van de voorzitter richting gastheren en personeel van de TU en de belofte van beterschap.

Nou dat laatste ging niet lukken.

In de maart vergadering, na een heftig ordedebat of het afspelen van een cassetterecorder door raadslid Veldmeijer (PSP) - met een interview van een knokploeg en hoe die omgaat met krakers - wel of niet was toegestaan in de raad, werd het ook weer half twee in de nacht alvorens voor het laatst de voorzittershamer viel.

Het gebruik om de meerjarenbegroting voor het zomerreces te agenderen werd voortgezet met een behandeling op 3 juni 1980, waarbij een middag- en een avond vergadering was voorzien. Maar ook weer na middernacht, dus op 4 juni, bleek dat op de lijst met kritiekpunten van Rauwerda bij de college-voorstellen nog diverse open einden stonden. Op 26 juni, na eerst een extra vergadering van de commissie financiën, lukte het wethouder Vos de Wael de raad, en dus ook zijn eigen VVD, te overtuigen en de meerjarenbegroting 1981-1985 vastgesteld te krijgen.

Na een roerige raad met 3 moties van Van Veen (CDA) over Kerkpolder, de weg naar het zwembad, de voetbal- en de tennisvelden in dat gebied; een heftige discussie Van Duffelen / Veldmeijer (PSP) over het fenomeen kraken en de inzet van politie en Mobiele Eenheid en de rol van knokploegen, werd de raadsvergadering van 30 oktober om 02.55 uur gesloten.

De Delftse Courant maakte een dag later melding van het feit dat verontruste partners van raadsleden de politie hadden gebeld, omdat de TU op dat late tijdstip de telefoon niet meer beantwoordde. Was er iets bijzonders in de raad ? waar bleven de raadsleden?

De laatste raadsvergadering dat jaar, 11 december 1980, nog steeds in de aula van de TU, hield Hoogendam (CPN) een interpellatie over de gesloten bibliotheek. In het conflict college / bestuur bibliotheek over het aantal m2 en de kosten voor de centrale bibliotheek had het bestuur de bieb per onmiddellijk dichtgegooid en “dat vlak voor de Kerstdagen, schande, men kon dus niet met een geleend boek bij de haard de Kerstdagen doorbrengen”.

De wethouders Klein (o.a. cultuur) en Vos de Wael (financiën) kregen van de raad de opdracht per omgaande dit probleem te gaan oplossen.

De jaren 1981 en verder volgen.

Leja van der Hoek

Oorspronkelijk geplaatst op www.vvddelft.nl

Wat opvalt: onderwerpen zoals bouw slachthuis, armenraad, badinrichtingen zijn tegenwoordig niet meer op de politieke agenda te vinden, volkshuisvesting en tunnels daarentegen zijn blijvende onderwerpen. Er zijn namen die ook blijvend lijken: Bonthuis, Elfferich, Spanjaard, Den Hertog, Ronteltap klinken binnen bepaalde Delftse kringen nog steeds. En natuurlijk die van Van Walsum, twee maal de burgemeester van Delft.

Van de vele commissies rond de raad die waren ingesteld heb ik niet de verslagen gelezen. De raadsvoorstellen verwezen aanvankelijk ook maar zelden naar de discussies in die commissies, die ook niet openbaar vergaderden. De raadsvergadering was de politieke arena waar werd gepraat en besluiten genomen.

Hoewel in die tijd de sluitingstijd van de vergadering niet werd opgenomen in de handelingen en ook de aanduiding van de politieke partij van spreker ontbreekt (dat verandert pas eind zestiger jaren, immers de wet kent geen fracties), komt een beeld van gedreven raadsleden naar voren, allen zeer goed van de tongriem gesneden.

Nadrukkelijk meldt het verslag of een raadslid met of zonder berichtgeving afwezig is bij de raadsvergadering. Nagenoeg iedere vergadering is er wel iemand zonder bericht verhinderd. De presentielijst maakt nadrukkelijk onderscheid tussen mejuffrouw en mevrouw.

Veel raadsvergaderingen beginnen met een reeks van benoemingen: regenten voor het Oude en Nieuwe Gasthuis, het Sint Joris Gasthuis, directeuren, leerkrachten, ambtenaren. De gemeente-ontvanger legt in een bijzondere zitting van de raad de zuiveringseed en ambtseed af.

16 mei 1950, de kortste vergadering ooit? : opening, vaststellen handelingen zonder discussie, vaststellen van een subsidiebesluit zonder discussie en sluiting der vergadering.

7 juni 1950 daarentegen was de donderdagavond niet genoeg en werd er op vrijdagavond gewoon verder vergaderd. Een ware Delftse schoolstrijd woedde: “wanneer ieder kerkje zijn eigen ambachtschooltje wil hebben zoals het ook zijn eigen lagere schooltjes en kleuterschooltjes wil hebben dan krijgt men een rare chaos. Flauwekul toch, daar moeten we niet aan beginnen.”

Op dat woord flauwekul wordt spreker (niet van christelijke huize, dat moge duidelijk zijn) door de voorzitter aangesproken “terugnemen dat woord”. Spreker is daartoe bereid maar vindt zijn uitdrukking bepaald niet verschrikkelijk. Wel het onderwerp: besluit tot het stichten van een katholieke en van een christelijke ambachtschool in Delft.

Na 2 avonden raadsvergadering komen ze er wel.

De begrotingsbehandeling en de algemene beschouwingen zijn duidelijk het politieke hoogtepunt.

Woensdagmiddag, - avond, donderdagmiddag, - avond, vrijdagmiddag en avond. 6 dagdelen discussie en dan met de stem van Notenboom (CPN) tegen wordt de begroting zonder een enkele wijziging vastgesteld.

Waar de begroting voor 1950 nog werd behandeld in de raadsvergadering van maart 1950 werd in december 1953 de begroting voor 1954 behandeld. Er was toen ook een commissie tot opvoering van de productiviteit aan het werk geweest, waarvan de VVD’er Hage lid was.

In 1950 sprak Hage in zijn algemene beschouwingen over : oplossen van het spoorwegvraagstuk, een tunnel Engelsestraat, tunnel Binnenwatersloot en tunnel bij het Van Markenplein ? want de oost-west verkeerscirculatie baarde de VVD zorgen.

In december 53 bij zijn algemene beschouwingen waren de volkshuisvesting, het verkeer en de grenswijzigingen (grondruil richting Rijswijk) zijn belangrijkste onderwerpen. En Hage sprak nogmaals zijn teleurstelling uit dat de koopavond op de vrijdag niet was gerealiseerd “wegvloeiing van koopkracht, zorgelijk”.

Wanneer er in de pers in 1954 publicaties over de (zorgelijke) financiële positie van de gemeente verschijnen, wordt daar een interpellatiedebat aan gewijd. Het college was niet van mening dat de raad al moest worden geïnformeerd. Maar als de krant erover schrijft wil de politiek dus weten hoe het zit.

Tijdens de 6 dagdelen begrotingsbehandeling (woensdagmiddag t/m vrijdagavond, 11, 12 en 13 december 1957) sprak de VVD woordvoerder V.d. Vegt, over de noodzaak voor de gemeente om in vette jaren te sparen voor magere, “deze hoogconjunctuur kan niet blijven”. Daarnaast was er de blijvende zorg “het woningvraagstuk opgelost te krijgen”.

Bij de verkiezingen van 1958 werd de VVD-fractie 2 x zo groot, van 2 naar 4 leden!

Bij de begrotingsbehandeling (3 volle dagen wederom) in november 1959 haalde V.d. Vegt fel uit naar het college: “foei, praten over de begroting 1960 terwijl het verslag over 1958 er nog niet is, behalve was losse verantwoordingen, waarbij ik opmerk dat het verslag van de ambtenaar jeugdzaken wel een prentenboek lijkt”.

V.d. Vegt pleit voor een ondergrondse treinverbinding Rotterdam / Den Haag!

In zijn uitgebreide algemene beschouwingen vindt hij voorts dat de bouw van het slachthuis maar niet gerealiseerd moet worden, immers het vleesgebruik is dalende, er kan naar Rotterdam of Den Haag worden gegaan om te slachten. En over samenwerken met de omliggende gemeenten: eerlijk de lusten en de lasten delen en niet komen profiteren van Delftse voorzieningen, zoals het nieuwe ziekenhuis. Verder:

• Zijn de kosten voor museumbezoek niet al hoog genoeg?
• Wat is de noodzaak voor Delft van Nusantara?
• 15 jaar na de oorlog en nog is het woningvraagstuk niet opgelost.
• De aanblik van de stad baarde hem ook zorgen, snel aanpakken die huizen in deplorabele staat!

Dwars door de dikke gebundelde boeken met handelingen lezend valt er soms opeens iets op. De mededeling van het college dat per januari 1961 de gemeenteambtenaren een 5 daagse werkweek krijgen.

Iedere eerste raadsvergadering in het jaar houdt de burgemeester zijn nieuwjaarstoespraak, hij blikt terug en schetst in hoofdlijnen wat het college zich in het nieuwe jaar ten doel stelt.

Op 25 januari 1961 begint hij zijn toespraak met felicitaties voor mw Renaud-Rijsterborgh, die toen net in de raad zat en daar nog vele jaren de VVD zou vertegenwoordigen.

Begin dat jaar is er een dieptepunt in de verhoudingen tussen de gemeente Delft en de TH Delft! Aanleiding de aanleg van de Prof Schoemakerstraat tussen Poortlandplein en Am van Solmsstraat. Niet alle fracties geven gehoor aan de uitnodiging van de TH Delft om te komen praten, zeker niet die met wethouders in het college!

In september 1961 pleit V.d. Vegt voor het afschaffen van de vermakelijkheidsbelasting. De Delftse bioscoopdirecteuren staakten, 35% van het door het verkochte kaartje gaat naar de gemeente, en de VVD ziet de zalen steeds leger worden. De raad laat zich (nog) niet overtuigen.

In oktober 1961 interpelleert V.d. Vegt het college n.a.v. een studentenrel (Virgiel) op de Markt waarbij een agent gewond is geraakt. “Men hoort, voorzitter, in de stad studenten mogen alles, andere Delftenaren krijgen straf.”

Grappen ja, maar molesteren van ambtenaren, wordt er wel streng genoeg opgetreden?

Bij de begrotingsbehandeling dat jaar waarschuwt V.d. Vegt voor de te hoge belastingen, “immers die remmen de bezitsvorming en de VVD is voor bezit, omdat men pas werkelijk vrijheid kent indien men wat achter de hand heeft.”

Hij pleit voor een urgente aanpak van een aantal zaken: verbouwing Stadsdoelen, bouw brandweerkazerne, bouw kantoor bedrijven en aanpak stadsvernieuwing.

Hij doet een oproep tot actief burgerschap door gerichte subsidie-politiek. Door het delegeren van werkzaamheden en verantwoordelijkheden aan burgers kweekt men gemeenschapszin.

V.d. Vegt eindigt zijn algemene beschouwingen als volgt “Met de bede dat God’s zegen moge rusten op aller arbeid voor stad en gemeenschap.”

(ik schreef al eerder dat V.d. Vegt bij zijn installatie de eed aflegde; een dergelijke afsluiting heb ik bij geen andere VVD fractievoorzitter kunnen vinden, maar woorden van die strekking waren gebruikelijk bij vele partijen)

De fractie in die jaren verdeelde tijdens de begrotingsbehandeling het woordvoerderschap. Mw Renaud vroeg om meer afvalbakken in de stad. Met de actie opgeruimd staat netjes is een goed begin gemaakt, maar het moet verder worden uitgebreid. Doorn in haar ogen waren de fietswrakken. Ze deed ook een dringende oproep aan de burgers om in het weekend de binnenstad netjes te houden.

Spreekster was duidelijk ook woordvoerder volksgezondheid. Zij deed een oproep aan de mede-raadsleden om het roken in de vergaderzaal te beperken. Reactie van de voorzitter: ik zal de bode vragen kaarsen neer te zetten. Brandende kaarsen verhogen de sfeer en nemen de rook weg.

In 1962 verloor de VVD-fractie bij de verkiezingen een zetel. In de nieuwe fractie nam Prof.dr.ir. Le Poole zitting. Hij volgde op een gegeven moment ir. J. van der Vegt als fractievoorzitter op.

Een hoogleraar in de raad was een uitzondering, voor de VVD is Le Poole de enige geweest.

Le Poole probeerde in januari 1963 te bemiddelen tussen confessioneel en niet-confessioneel in de raad toen het onderwerp openstelling zwembad op zondag aan de orde was.

“Zou de wethouder kunnen toezeggen dat er op zondag dan geen team-activiteiten in het bad plaatsvinden, omdat men anders misschien het gevoel zou kunnen krijgen dat men z’n team tekort doet wanneer men naar de kerk gaat.” Neen dat kon de wethouder (PvdA) niet, immers het zijn de verenigingen die dat soort zaken organiseren.

Het voorstel van het college datzelfde jaar om op de Oude Delft bij de kruisingen met de Peperstraat en de Nieuwstraat stoplichten te plaatsen vond Le Poole verspilling, net als o.a. Notenboom (CPN). Mensen rijden op de gracht als van nature langzaam.

Ze kwamen er wel 24 stemmen voor, 7 tegen.

Bij de kwestie van het drinkwater (onacceptabele kwaliteit) die in 1963/64 speelde voerde Le Poole menigmaal het woord.

Bij de verkiezingen in 1966 won de VVD een zetel, de fractie telde wederom 4 leden en voor het eerst leverde de VVD een wethouder.

In de installatievergadering op 6 september 1966 koos de raad een college, waarin voor het eerst na 1945 geen twee, maar slechts 1 wethouder voor de PvdA (10 zetels) zat (Hesseler), de PC combinatie (6 zetels) leverde Elfferich, de KVP (10 zetels) Weeber en de VVD dus Piet Kamps.

Er kwamen nieuwe partijen in de raad: de PSP (1 zetel) en de Boerenpartij, die begon met een fractie van twee, later opgesplitst.

Otto von Köningslöw werd de VVD fractievoorzitter. Hij sprak die installatieraad de dualistische woorden: “afgelopen periode zonder VVD wethouder waren wij niet altijd tegen de college-voorstellen en komende periode met een VVD wethouder zullen we niet altijd voor de college voorstellen stemmen. Gemeentepolitiek is praktische politiek!”

PSP’ er De Jong sprak over een rechts college, hij noemde de PvdA-wethouder een echte VVD’er!

Bij de begrotingsbehandeling dat jaar ging een groot deel van de algemene beschouwingen van Von Köningslöw (weer) over woningbouw!

Het getal van 4000 ingeschreven woningzoekenden plus nog degenen die niet eens voor inschrijving in aanmerking komen baart de VVD zorgen!

“Kan het college verklaren dat in Delft in 1971 de woningnood echt is opgelost als de door het college voorgestelde contingenten zijn gebouwd?” Hij noemde het nog te ontwerpen Tanthof, waar het eengezinshuis moet komen waarnaar veler belangstelling uit gaat.

Von Köningslöw stelde voor een raadscommissie van bemiddeling in het leven te roepen, waar een ieder die zich door de overheid benadeeld voelt, een verzoek of klacht heeft, terecht kan en hij pleitte voor een raadscommissie voor intergemeentelijke samenwerking, een politieke commissie. Immers vrijwillige samenwerking is verre te verkiezen boven opgedrongen supra-gemeentelijke bestuursvormen.

Aan het einde van zijn beschouwingen had hij wat “losse puntjes”:

Een ruiter standbeeld van Prins Willem van Oranje in Delft? Neen toch college, Nederlanders zijn geen monumentaal volk, heeft u dat beeld soms ergens goedkoop op de kop weten te tikken? De VVD fractie ziet Willem van Oranje niet als een militaire kracht, maar als de grondlegger van de geestelijke vrijheid en zelfstandigheid van de Nederlanden.

Zorgen heeft Von Köningslöw ook voor Delftse bruidsparen! “Huwelijkskandidaten op weg naar een hoogtepunt in hun leven schrijden door een kantoorlokaliteit met ratelende schrijfmachines”. Graag spoed met de interne verbouwing van het Stadhuis om bruidsparen een waardige ontvangst te kunnen bieden.

Hij eindigt met een oproep tot minder ambtelijk taalgebruik en tot het beperken van vreemde woorden (die dan ook nog fout worden gespeld)!

“Goede, normale Hollandse woorden maken officiële stukken voor ieder beter leesbaar.”

Aan het einde van deze begrotingsbehandeling werd een spreektijd gemeten van 772 minuten voor de raad, waarvan 104 minuten voor de PSP (De Jong). Het college praatte 394 minuten vol.

VVD wethouder Kamps zorgde in de jaren tot 1970 voor vele voorstellen, slopen in het saneringsgebied Zuiderstraat/Beestenmarkt, aanleg Kruithuisweg, verbreden Asvest en Zuiderstraat, bouw van 742 woningwet woningen in Buitenhof en grond voor nog een contingent van ruim 500 en ook een van ruim 700 woningen in die wijk.

Bij de verkiezingen in 1970 won de VVD wederom een zetel, een fractie van 5 en bleef Piet Kamps onze wethouder. Uiteindelijk koos de raad voor een college met 5 wethouders. Het zittende team werd uitgebreid met (weer) een 2^e PvdA wethouder: Henk Fahrner.

Het 4e deel van 60 jaar VVD in Delft, de lokale politiek in de periode 1970 - 1980

Het lezen van de handelingen uit deze periode was voor een deel ook het feest van de herkenning, immers een aantal vergaderingen heb ik in persoon bijgewoond. Natuurlijk vond ik het ook leuk te lezen hoe Oele, resp. Gallas hun burgemeesterlijke felicitaties in de raad uitspraken bij de geboorten van mijn kinderen, immers hun vader was destijds  gemeenteraadslid.

In de zestiger jaren begon het proces van los komen van de verzuilde samenleving en het zich afzetten tegen het gezag. In de jaren zeventig zien we de resultaten daarvan, ook in de Delftse politiek. Nieuwe stromingen binnen bestaande partijen (Nieuw Links in de PvdA), afscheidingen uit bestaande partijen (PPR uit de KVP) en later samenvoeging van partijen (CHU, ARP en KVP) en al deze nieuwe bezems wilden graag schoon vegen, tijd voor actie dus en in ieder geval voor duidelijke, om niet te zeggen soms harde, woorden in de raad. 

In 1970 worden de commissie-vergaderingen openbaar. Dit heeft zeker niet geleid tot kortere raadsvergaderingen. Inmiddels wordt het eindtijdstip in de handelingen  opgenomen, raadsleden verlaten regelmatig na middernacht het Stadhuis.
Waren in de 50-er jaren de handelingen van 5 jaar in één handzaam boek te bundelen, in de 70-er jaren kan dat hooguit met de handelingen van twee jaren.
In de raad,met steeds meer partijen, wordt spreektijd ingevoerd bij de begrotingsbehandeling.

Als men spreekt in die tijd over Delft 4, gaat het over Voorhof, ruim 5000 huizen worden gebouwd, en 4 bejaardenverzorgingshuizen en niet te vergeten in 1970 Station Delft Zuid, dat met het oog op het te ontwikkelen Tanthof tijdig werd gerealiseerd.

Nog geen Tanthof dus, maar wel zorg over de uitbreiding van vliegveld Zestienhoven, door veel Delftenaren als een bedreiging gezien waartegen politiek fel werd geageerd. Schriftelijke vragen, een interpellatie in de raad.

Schriftelijke vragen ook over: verdovende middelen in De Eland; strafoplegging aan personeelsleden die weigerden als teller aan de volkstelling mee te doen; huizen aan de Koetlaan (te duur gebouwd voor personeel van de Kabelfabriek) die te lang leeg stonden. Later was de Koetlaan een tijd een raadsledenstraat: nr. 17 Jaap van Duffelen (VVD raadslid 1976-88), nr. 19 Eddy Schrijver (voorzitter afdeling Delft VVD en raadslid 1977-78), nr. 21 Martien van Veen (CDA raadslid 1974-81).

In zijn nieuwjaarsrede 1970 sprak burgemeester Ravesloot verheugd over het feit dat het wetsvoorstel Onroerend goed belasting de Kamers was gepasseerd, goed voor de gemeentelijke financiën. Immers grote uitdagingen lagen voor Delft in het verschiet.
Het Komplan 1956, nog maar 14 jaar oud, moest herzien. Hoe nu verder met de binnenstad ? Snelle veranderingen van inzicht, hoe om te gaan met het verkeer en de bestemming van veel grote gebouwen in de stad stond op losse schroeven.
“Een ton per jaar nodig voor het herstel van vernielingen, dat geld zou beter aan de stadsvernieuwing kunnen worden besteed”, zo uitte de burgemeester zijn zorg.

Een sfeerschets:
De VVD-ster Leny Slootweg gebruikt in een raadsvergadering in 1971 de volgende woorden “ik betreur het dat ik geen Notenboom heet (red. CPN raadslid) dan zou ik eens echt mijn hart kunnen luchten over de situatie bij de bibliotheek !” Managers hebben we daar nodig ! Als de wethouder denkt dat het daar vanzelf wel goed komt omdat de voorzitter van de fractie waaruit hij komt ook voorzitter is van de bibliotheekstichting dan heeft hij het goed mis.
De PvdA-wethouder in zijn beantwoording : Voor particulier initiatief dat hoog geroemd wordt door bepaalde kringen in deze raad dienen we respect te hebben en de financiële zaken komen in bibliotheek ook heus wel op orde.

Von Köningslöw , onze fractievoorzitter, maakt zich bij een tussentijdse wijziging van de APV druk over het verplichte gebruik van plastic zakken om het huisvuil in aan te bieden en ook over de voorgeschreven tijdstippen van buiten zetten, niet te controleren !

Zou na zoveel jaren het geheim onthuld kunnen worden van een agendapunt waarover op verzoek van de VVD (Gé Koot) in beslotenheid werd vergaderd? Het voorstel van de commissie voor goede diensten inzake de ontzegging van verblijf van twee families op het gemeentelijke kampeerpaspoortterrein?
Wat dat laatste woord betekent is al een geheim. In de handelingen van de openbare vergadering staat dat het advies van de commissie wordt gevolgd met de stemmen van de VVD tegen.

Bij de begrotingsbehandeling, november 1971, houdt Otto Von Köningslöw een buitengewoon kritisch verhaal over het financieel beleid van het college. De keus was sluitende begroting versus aanvulling vragen bij gemeentefonds “in de bijstand gaan lopen” zoals hij dat verwoordde. Het college koos voor sluitende begroting.
Otto’s opmerking dat het pakket behoeften altijd groter is dan er aanbod is, kwam hem op de interruptie van Notenboom (CPN) te staan : dat is het principe van elke kapitalist.
Vön Köningslöw vraagt om een kritisch onderzoek naar die taken waarvan de nadelige saldi jaarlijks veel sterker toenemen dan de inkomsten en inflatie kunnen bijhouden.
De vrije ruimte in de begroting, die hij schat op 20% is twaalf miljoen, voor de rest ligt alles vast, dient in samenspraak ook met de bevolking te worden ingevuld.
De behandeling van de begroting met een aantal beleidsnota’s vindt hij ook niet de meest ideale. Ik heb waardering voor die nota’s, maar ik heb de indruk dat geen rekening wordt gehouden met de economische werkelijkheid. Die moet onder ogen worden gezien, nu het Wirdschaftswunder de Wirdschaftswirklichtkeit is geworden, gaan sommigen in een ander sprookje geloven, dat van de struisvogel.
Hij is zeer blij met de aankondiging van het college te komen met een proeve van een meerjarige begroting.

In 1972 wordt de begrotingsbehandeling zonder Vön Köningslöw gehouden, voor het werk verblijft hij buitenslands. Michiel Toppinga voert voor de VVD het woord: zorgen over financiële positie van de stad en ’s lands economie; blij met de groene gordel die om Delft komt, wat recreatie dicht bij huis mogelijk maakt, en de laagbouw in Tanthof.
Zorg om het gebrek aan groen in de binnenstad, daar moet wat aangelegd worden.
Gespeelde ergernis over de “crime prevention” plannen van de politie, “vergeet niet gewoon de straatverlichting te verbeteren, dat dient hetzelfde doel “, is zijn advies.

In december 1972 wordt de Culturele Gemeenschap ingesteld. Gu de Vries vraagt zich af of er op het cultuur gebied voor de raadsleden nog wel wat te doen zal zijn wanneer zoveel is gedelegeerd naar dit orgaan. Zij vindt het excuus van de wethouder “mijn agenda is te vol om van de CG voorzitter te zijn” niet acceptabel. “De wethouder dient de CG voor te zitten om zo nauw mogelijk betrokken te zijn”, stelt Gu.

Januari 1973, na het vertrek van burgemeester Ravesloot (najaar 72), wordt er in de raad geen nieuwjaarstoespraak gehouden. Loco-burgemeester Elfferich spreekt een korte wens uit:
In dagen vol onvrede en ontevredenheid, van bijkans niet meer luisteren naar elkaars argumenten, moeten we het opbrengen onszelf als individu maar ook als groep te dwingen tot bezinning, tot zoeken naar wegen om respect op te brengen voor het standpunt van de ander. We moeten af van het exclusief denken en bereid zijn te groeien naar inclusief denken. De verdraagzaamheid die eeuwen geleden vanuit deze stad op zo eminente wijze werd geleid en onze volksaard heeft gekenmerkt zullen we op eigentijdse wijze opnieuw vorm en inhoud moeten gaan geven.
Vlasblom (SGP/GPV), als nestor van de raad, dankt voor deze indringende woorden aan de raad gericht! En ja, gaat hij verder, de tijd is voorbij dat de politie rustig bij een kop chocolademelk een oliebol kon eten tijdens oudjaarsnacht. Waar moet het naar toe ?

Richting verkiezingen in 1974 lijken de verhoudingen in de raad, maar ook daar buiten, te verscherpen. Lange verhitte discussies over de Veste-plannen, natuurlijk zijn er voor- en tegenstanders van het naar Delft komen van het grootwinkelbedrijf. Bij het 1e bestemmingsplan De Veste voert VVD’er Wagenaar het woord en spreekt over de psychologische barrières tussen oud en nieuw die moeten worden geslecht. Dus college, zorg voor een aantrekkelijke Burgwal en Beestenmarkt om zo de doorloop Veste / Markt te krijgen. Wethouder Kamps moet veel uitleggen, dit punt heeft zeker zijn aandacht.

De aangekondigde aanpak stadsvernieuwing van het gebied Geerweg geeft grote beroering in de stad.

De Volle Maan, moderne kunst in een oud gemeentelijk gebouw, blijft ook niet onbesproken. Gu de Vries: “het stinkt er !”  Ter geruststelling van de wethouder voegt ze er aan toe: “ik ben positief verrast door de kwaliteit van de kunst, maar goeie riolering is gewenst.”

Bij de installatie van burgemeester Ad Oele, 5 februari 1973, is de top van PvdA in Delft aanwezig. Tweede Kamer voorzitter Anne Vondeling (PvdA) voert er o.a. het woord.

De begrotingsbehandeling najaar 1973 was een duidelijke opstap naar de verkiezingen in 1974. Von Köningslöw zijn stokpaardje: de lokale heffingen. “Wat is de rechtvaardiging van belastingen? Je kan nauwelijks meer spreken van belastingrecht ! Niemand zal de noodzaak ontkennen om via belastingen bij te dragen aan een leefbare samenleving. De weerstand ertegen ontstaat als belasting als een politiek instrument wordt gebruikt of als het verband tussen belastingsoort en aanwending volledig zoek is. Ieder jaar liggen er bij de begroting nieuwe belastingvoorstellen, ik heb de indruk dat velen in de raad al zo apathisch hiervoor zijn dat ook deze voorstellen vrijwil kritiekloos worden geaccepteerd. Is het wel zo dringend nodig om twee miljoen extra belasting te gaan innen ?  8,5% salarisverhoging, van burgemeester tot laagste administratieve beambte. Geen gemeentelijke aangelegenheid, maar toch. De Delftenaar gaat in 1974 f. 24,60 meer betalen (straatbelasting, rioolwaterafvoerbelasting, ophaalrechten huisvuil en personele belasting) en daarvan wordt f. 20,00 besteed aan de verhoging van het budget van welzijn. Het college zal zich verdedigen met te verwijzen naar het beginsel van kostendekkende exploitatie, maar wat mij opvalt dat het college dat hanteert voor primaire zaken zoals gas, elektriciteit, water, riool en huisvuilafvoer. Hoe meer wij van de levensbehoeften naar de levensgeneugten gaan, hoe meer wij er collectief op toeleggen. Het meer aan belastingen gaat naar meer culturele en welzijnsdoeleinden. Wil de burger dit? De post welzijn is gegroeid met 24% t.o.v. vorig jaar en met 82% t.o.v. 1971. Voor veiligheid hebben we maar 10% meer over, waaronder dan een regiment parkeerbonnenschrijvers!
Ons paternalistisch college zegt dat we mensen moeten opvoeden tot gebruik van collectieve welzijnsvoorzieningen, die voor een deel een minimale populariteit genieten.
Van de voorgestelde uitbreiding van het gemeentepersoneel met 42,5 man zijn er 14,5 bestemd voor de afdeling welzijn, een uitbreiding van 43% ! Is dit een werkverschaffingsmaatregel ?
Ik heb 8 begrotingen mee mogen behandelen, voorzitter dit is de minst zorgvuldige !
De burger wordt geconfronteerd met een belastingverhoging en dure experimenten, waarvan hij het nut in twijfel trekt.
De VVD fractie schaart zich niet zonder meer achter uw belasting en begrotingsvoorstel.”

Voorts neemt Von Köningslöw een voorschot op de komende raadsverkiezingen door op te merken dat in het monistische systeem geen plaats is voor een programcollege! De verhouding regering parlement is in principe dualistisch. Wij willen in Delft geen regerings-oppositie situatie kopiëren, geen kunstmatige tegenstellingen. Tot welke rampzalige gevolgen polarisatie kan leiding zien wij maar al te duidelijk in deze energiecrisis (red. verwijzing landelijke situatie).

D’66 in de persoon van de heer Bordewijk roept stemmers, die in het eerste uur zijn partij steunden en inmiddels hun heil bij de VVD hebben gezocht, op weer terug te keren naar D’66: “Immers uit het betoog van Von Köningslow blijkt dat hij behoort tot de VVD van Wiegel en die hangt slechts één principe aan, dat van de rechterachterzak. Een antwoord op de huidige maatschappelijke problemen blijft de VVD schuldig.”

De verkiezingen 1974 brengen Delft een linkse meerderheid, PvdA (van 10 naar 14), PPR, CPN en PSP hebben samen 20 van de 37 zetels. In het college komen 3 PvdA-wethouders (Castelijn, Fahrner en mw Kleijn-Westendorp, de eerste vrouwelijke wethouder in Delft) en 2 CDA-wethouders (Weeber en Kroon).

De VVD fractie, 4 man -w.o. oud-wethouder Kamps-  en 2 vrouw sterk, aangevoerd door Jhr. Mr. Jan Strick van Linschoten (rijksambtenaar) sprak over een groot misverstand ! Door het programcollege werd het dualisme in de gemeenteraad gebracht en dat hoort daar niet thuis. Als feitelijke breekpunten noemde Strick tijdens de installatie-vergadering van de raad: parkeren in de binnenstad en het plan van snelwegen rond de stad,  het zgn. tangentenplan.

Bij de behandeling van de eerste begroting van het nieuwe college, november 1974, dienen PvdA, PPR, CPN en PSP een motie in om de Taptoe van de Markt te halen. PvdA’er Drenth licht toe dat wat ook de overwegingen, zijn anti-militairistisch, veel te lang de Markt vol met tribunes en dus het plein niet voor toeristen toegankelijk, een voorstel hiervoor voorbereiden heeft geen zin, 4 fracties met 20 stemmen zijn voor afschaffing Taptoe dus een motie is het snelste besluitmiddel.
Het college is verdeeld in zijn advies aan de raad, de voorzitter wijst op de overeenkomst met Defensie.
Duidelijk is dat de meerderheid van de raad bepaalt, 20 stemmen voor en 16 tegen en een luid applaus vanaf de publieke tribune. Waarop de voorzitter stelt: “er is hier geen artistieke prestatie geleverd, gelieve dus niet te applaudisseren”. Mw Van Winden (CDA) vraagt de burgemeester de tribune te ontruimen, waarop Notenboom (CPN) oproept tot een wat sportievere houding: “u zult uw verlies moeten nemen”.

Zo ging dat toen en niet alleen de Delftsche Courant stond er vol van.

In de raadsvergadering van december 1974 vraagt Strick van Linschoten een interpellatie aan. Het Taptoe besluit van de meerderheid van de raad wordt in de stad betreurd. Uit een eerste enquete blijkt dat 57% van de Delftse bevolking voor behoud Taptoe is en 27% tegen, de rest heeft geen mening. Zijn vragen zijn: kan de Taptoe in 1975 in ieder geval nog op de Markt worden gehouden en kan onderzocht worden of elders in Delft een ook voor Defensie aanvaardbare plek beschikbaar is om de Taptoe te houden en moet er niet een gedegen enquete onder de Delftse bevolking worden gehouden. Gewezen wordt op het feit dat de tribunes op de Markt ook voor andere, met name Delftse activiteiten worden gebruikt.
De burgemeester wil graag met Defensie het gesprek verder aan gaan, hij spreekt echter niet namens het gehele college.
Drenth verwijt de VVD een vuurtje tussen de coalitiepartijen PvdA en CDA te willen aansteken. Afschaffen Taptoe stond weliswaar niet in het collegeprogramma, maar wel in het PvdA verkiezingsprogramma. Een democratische meerderheid in de gemeenteraad heeft besloten en andere meerderheidsbesluiten van de raad worden toch ook niet aan de bevolking voorgelegd, aldus de PvdA fractievoorzitter.
Strick trekt zijn motie in, de getalsverhoudingen zijn duidelijk. Hij kondigt aan met het CDA in gesprek te zullen gaan.

In 1975 worden veel interpelllaties gehouden in de raad: aanleg rijksweg 19 (nu A4), Kalkar kerncentrale, verplaatsing Topografische Dienst uit Delft, subsidie gewestelijk orkest, huurverhoging voor te renoveren woningen, koop- huurdifferentiatie huizen Tanthof en er was de “Molenstenen - motie” van Marieke Zelisse. Bij de inhoudelijk zware onderwerpen, zoals woningen in Tanthof, het fysiek zware onderwerp van de stenen die in het kader van het Bereikbaarheidsplan de stad gingen verfraaien (of diende als obstakel voor gemotoriseerd verkeer), zoals op de Camaretten.

De verbouwplannen van het Stadhuis en de huisvesting van het college in Jongenshuis en Meisjeshuis vroegen ook veel aandacht.
13 augustus 1975 was de krediet aanvraag voor een parkeerautomaat op de Markt aanleiding voor een stevig debat. Marieke Zelisse: “Zolang geen betere en grotere parkeergelegenheid in het noordelijk stadsgebied is gevonden, vinden wij dat het deel van de Markt voor het Stadhuis niet met kettingen moet worden afgesloten. We zijn dus tegen aanschaf van deze parkeerautomaat.”
De VVD en de heer (in de wandelgangen “boer”) Van Winden van het CDA stemden tegen het gevraagde krediet, dat was dus geen meerderheid, parkeerautomaat en kettingen op de Markt werden een feit.

Scherpe debatten waren er tussen Jan Korff en wethouder Castelijn over het openbaar onderwijs, eerst het wijkgrenzenbeleid en later de 006 scholen, volgens Jan experimenten met links onderwijs. Deze wethouder laat volgens de VVD niet de echte stem van het openbaar onderwijs horen.
Later is het Paul Buijs die met Castelijn de degens kruist over de schoolbegeleidingsdienst. De wethouder: “Idioot dat de VVD, met Wiegel voorop, het als maar heeft over de linkse indoctrinatie van het onderwijs.”

29 oktober 1975, wethouder Fahrner (PvdA) vraagt aan het eind van de raadsvergadering een verklaring te mogen afleggen en hij spreekt een persoonlijk woord. “Het kan het college en de raad, maar toch in het bijzonder de leden van de commissie SVO niet ontgaan zijn, dat er een steeds groeiende controverse is tussen aanvankelijk een viertal, maar nu een drietal, fractieleden van de partij van de arbeid en mij als betrokken wethouder. Dit is in het openbaar al geruime tijd uitgegroeid tot een stelselmatige obstructie tegen voorstellen mijnerzijds, waarbij intimidatie niet wordt geschuwd. Het gevolg hiervan is, dat zorgvuldig door de ambtenaren voorbereide zaken bewust worden getraineerd, of erger nog, op deze gronden worden verworpen en dit is naar mijn stellige indruk meer op de persoon gericht dan op de aan de orde zijnde onderwerpen. Dit geeft natuurlijk frustraties bij al diegenen, die aan deze voorbereidingen werken, maar leidt eveneens tot kostenverhogingen, vertraging van andere voorstellen en tevens zelfs in de uitvoerende sectoren tot later gereedkomen van huizen of andere voorzieningen. Ik heb getracht dit intern in mijn kring te beïnvloeden, maar ben daar niet in geslaagd. Mij bewust van mijn verantwoordelijkheid tegenover de bevolking van Delft en mijn partij heb ik daarom besloten mijn ontslag als wethouder in te dienen.
Indachtig de 836 voorkeurstemmen die ik bij de raadsverkiezing heb meegekregen zal ik dus op een andere plaats in deze raad met u blijven meewerken aan deze mij zo dierbare zaak van het besturen van onze gemeente.”
Na deze verklaring verlaat de heer Fahrner de vergadering.

De Telegraaf kopt de volgende dag wethouder verlaat huilend Delftse raadzaal.
In de stad hoorde je woorden als “de bende van 4”!

Burgemeester en alle fractievoorzitters reageren ontdaan, het besluit is zonder discussie met college genomen en ook PvdA fractievoorzitter Drenth meldt niet vooraf in het besluit van de wethouder te zijn gekend : “Ja iedereen heeft kunnen waarnemen dat in de fractie en de commissie er regelmatig verschil van mening was. Politieke zaken en niet op de persoon gerichte zaken speelden daar een rol.”

In de raadsvergadering van 11 november 1975 zal de wethoudersvacature vervuld moeten worden. De PvdA fractie stelt de heer Reijnen voor en de VVD stelt mw Marieke Zelisse kandidaat! Er wordt gestemd en met 18 / 18 staken de stemmen !
De PvdA verzoekt om een lange schorsing om hun fractiegenote mw Timman van huis te laten komen (zij was de vorige dag weduwe geworden en derhalve niet ter vergadering).
Fractievoorzitter Chris Lelie van het CDA kondigt dan aan de volgende ronde blanco te zullen stemmen en daarmee mw Timman haar afwezigheid te respecteren en compenseren.
Bij de 2e stemming krijgt Reijnen 18 stemmen, Marieke 15 en wordt er 3 x blanco gestemd.

De begrotingsbehandeling vindt dat jaar pas op 15 december plaats. Veel te laat, stelt Strick van Linschoten, er is ook al veel te veel in overleg PvdA/CDA middels college- voorstellen doorgegaan, ontoelaatbaar, de andere fracties worden buiten spel gezet. Mist hangt in de stad, maar sinds november hangt er ook mist in deze raadszaal.
De vertrouwensbasis is voor het CDA toch ontvallen aan dit college, getuige de stemming bij de wethoudersvacature, de VVD verwacht een grondige evaluatie van het college- programma.
Prachtige retoriek van de jonkheer in zijn algemene beschouwingen, die gaan over zorg over de stad, de stadsvernieuwing, de bereikbaarheid van de stad, parkeergelegenheid en het structuurplan Delft en omgeving. Kijk vooral naar Delft, de regiofunctie tussen Oost- en Westland die dreigt verloren te gaan als de bereikbaarheid van de binnenstad niet verbetert.
Denk aan een rondgaande busverbinding die In de Veste met de Markt en het noordelijke winkelgebied verbindt. Bouw een garage in het noordelijke winkelgebied.
In de onderwijsleerprocessen moet voorkomen worden dat eenzijdig inzicht in de maatschappelijke verhoudingen ontstaat, verwijzend naar het 006 rapport onderwijs openbare scholen, dat z.i. is doortrokken van neo-marxistische doctrines. Scholen gaan naar een toneelstuk waar excellenties worden afgeschilderd als louche zakenlieden.
3350 ingeschrevenen bij bureau huisvestingszaken, vergeet de nood van alleenstaanden van werkende jongeren niet die een woonruimte zoeken.

Boeiende debatten ook tussen de fractievoorzitters van de collegepartijen: Drenth (PvdA) en Lelie (CDA). Het wegstemmen van de Taptoe wordt niet snel vergeten. “Machtsvertoon van links is belangrijker dan een goede samenwerking met de coalitiepartner, die zich buiten spel gezet voelt. Door de formalistische en dogmatische instelling van de PvdA wordt besluitvorming vertraagd, tot schade van de middenstand en de werkgelegenheid”, stelt Lelie. “We hebben zelfs overwogen onze wethouders terug te trekken uit het college en naast die opmerking stelt hij dan voor om het gesprek met de VVD aan te gaan en gedrieelijk (PvdA, CDA en VVD) te kijken hoe het collegeprogramma overeind kan worden gehouden.”

De VVD (Buijs) heeft een uitgebreid amendement voorbereid om in de begroting veranderingen door te voeren : niks geen gemeentelijke belasting naar draagkracht, een onjuist voorstel van het college, Grote Bunte (gemeentelijk vakantieoord op 200 km van Delft) ook financieel op afstand zetten, zeer kritische aandacht voor de erfpacht, daardoor stopt de verkoop van grond en dus ook die inkomsten, college kan gewoon niet rekenen ! Aan de uitgaven kant pleit de VVD voor extra geld naar het Waagtheater en de huisvestingsmogelijkheden voor werkende jongeren.
Burgemeester Oele, de raadsleden Van Veen (CDA), Jacobs (PvdA) en Buis voeren scherpe debatten. Woorden als de vershittering van het leefklimaat en gerecirculeerd papier worden ingevoerd.
Vormingstoneel Proloog en de Freinet pedagogie worden door Korff aangevallen, openbaar onderwijs en geen marxistisch onderwijs. De VVD onthoudt steun aan de onderwijsdelen van de begroting.

De burgemeester constateert dat de begrotingsbehandeling weer bijna 20 uur duurde !
Hij overhandigt aan de eind van lange vergaderingen de leden van de raad een boekje “Delftse vrouwen van vroeger”, een product van de Delftse Vrouwenraad.

Er komen nieuwe onderwerpen: de CAI (antennesystemen), internationale betrekkingen,
buitenlandse werknemers.

Tijdens zijn nieuwjaarsrede in de eerste raadsvergadering van 1976 haalt de burgemeester positieve en negatieve herinneringen op aan af afgelopen jaar. De wethouderswisseling noemt hij in menselijk en politiek opzicht een pijnlijk proces. De stad kan zich dit niet nogmaals permitteren zonder verdere vertragingen en schade voor de stad. Waarmee hij niet gezegd wil hebben dat een programmacollege een slechte zaak is.
Tempora mutantor et nos mutamur in illis, de tijden veranderen en wij veranderen met hem.

Op 20 januari 1976 neemt Piet Kamps afscheid van de actieve politiek. Ruim 12 jaar, waarvan 8 jaar als wethouder, sprak hij het liberale woord in de Delftse raadszaal en ver daar buiten. In zijn dankwoord noemt hij de tijd waarin we leven een versnelde evolutie. Hij wenst de raad wijsheid en goede contacten met de stad toe omdat dat van belang is voor de toekomst van de stad en er uit te kunnen halen wat er in zit.

De Jonge Oudraadt was benoemd tot Piet’s opvolger, maar voor de beëdiging in de raad van 26-2-76 liet hij weten de stad te zullen gaan verlaten. 25 maart werd Dies van Bergeijk geïnstalleerd.

Zomer 1976 trouwt Strick van Linschoten en volgt zijn vrouw die niet in Delft woont. Jan Korff neemt het fractievoorzitterschap over.
In zijn afscheidswoord spreekt Jan Strick de wens uit dat de veel Delftenaren naar Breda zullen gaan om daar te genieten van de Taptoe !

In de raadsvergadering van 30 september legt Jaap van Duffelen de eed af in handen van loco-burgemeester Ger Castelijn.

22 november 1976, in zijn algemene beschouwingen haalt Jan Korff fel uit naar het CDA “slikt alles wat de PvdA dicteert met het argument met 2 CDA wethouders hebben we nog een matigende invloed op de PvdA. Met een schijnheilig beroep op de linkse meerderheid worden er vervolgens besluiten genomen.” Zo werd volgens Korff ook het erfpacht-principe er door gedrukt.
“Wij verafschuwen de ordinaire machtspolitiek die de tegenstander de mond snoert, er is sprake van een stelselmatige guerilla waarmee de minderheid wordt weggestemd, monddood wordt gemaakt. Ook de inspraak van de Delftenaren wordt aan de laars gelapt (als voorbeeld gebruikt Korff het vignettensysteem voor parkerende bewoners). Alles is van tevoren geregeld, alternatieven en varianten worden niet getoleerd ! Met de vignetten is een melkkoe geschapen.””
Aan het einde van Jan’s  betoog tracteert de VVD fractie de raad op bitterkoekjes.
Burgemeester: “ik zal ze na deze woorden eerst voorproeven, mm gelukkig ik proef ook nog iets zoets.”
Lelie (CDA): “ik hoop maar dat er geen kleefpasta in zit, want ik wil me niet monddood laten maken door de VVD!”

In de eerste raadsvergadering van 1977 is mw Steffen te gast. Als voorzitter van het bestuur van zangkoor Canterella biedt zij de raadsleden een grammofoonplaat (afscheid van de dirigent Jan Vermeulen) aan.

Wethouder Weeber (CDA) is 65 jaar geworden en treedt af. Het CDA stelt mw Van Winden-Post kandidaat.
Mw Zelisse, die fractievoorzitter Korff vervangt, uit hier grote bezwaren tegen. Afspraak was dat het CDA breed zou overleggen over het vervullen van deze niet onverwachte vacature. Wat blijkt er is breed overlegd, maar binnen de oude bloedgroepen van het CDA en weer is de VVD buiten het overleg gehouden.
Uit linkse hoek wordt ook commentaar geleverd: mw Van Winden is onervaren op financiën, stellen PSP en PPR, Don (PvdA) is een betere kandidaat. Waarop Lelie als fractievoorzitter roept dat de opvolging van Weeber een interne CDA kwestie is.
Met 20 stemmen voor wordt mevrouw Van Winden de nieuwe wethouder.
Weeber zelf is die avond in verband met ziekte afwezig. Hij komt nog kort terug als raadslid en neemt uiteindelijk in maart 1977 -na ruim 30 jaar waarvan 14 als wethouder- afscheid van de Delftse politiek.

In de loop van 1977 verhuist Buis naar Utrecht en neemt Eddy Schrijver zijn plaats in de VVD fractie in.

Dat jaar bij de algemene beschouwingen introduceert Korff het woord “Uyleriaanse tactieken”. Hij verwijt de burgemeester daarvan gebruik te hebben gemaakt op het dossier van het slachthuis: door de beslissing daarover als maar uit te stellen, zijn het inmiddels anderen dan het Delftse gemeentebestuur die de beslissing nemen.
Het alsmaar opduikende gerucht dat de burgemeester gaat vertrekken, een 6 maanden lang openstaande vacature gemeentesecretaris, dat maakt het beeld van het stadsbestuur niet zoals de VVD dat graag zou zien.
En natuurlijk het openbaar onderwijs voldoet in Delft ook niet aan de maatstaven van openbaar zoals de VVD die hanteert.
Van Duffelen pleit in zijn bijdrage aan de algemene beschouwingen om in stadsvernieuwingsgebieden niet alleen de bewoners belangen, maar ook die van de met name kleine ondernemers ruime aandacht te geven: verplaatsings-, herinrichtingskosten, huurgewenning en eventueel bedrijfsbeëindigingspremies. Hij geeft ook een liberale visie op het buurt- opbouwwerk in Delft en de status van het SOBW (Stedelijk Overleg Buurt en Wijkgroepen): een commissie ex artikel 61 van maken. De VVD wil niet de sympathie van het college voor de VOS (vrouwen oriënteren zich op de samenleving)-cursussen  horen, maar het geld ervoor verankerd zien!

Ook deze begrotingsbehandeling duurde weer zo’n 20 uur.

In 1978 in zijn nieuwjaarstoespraak op 5 januari heeft burgemeester Oele het over het taai ongerief waarin we geraakt zijn, het punt van verdeling werk en produktieve mogelijkheden van iedereen; 8 tot 10 % van de Delftse bevolking die cliënt is bij de Sociale Dienst; een overloop van ca 1000 personen naar kleine buurgemeenten.
Zorgen dus.
Hoogendam (CPN) wil die vergadering een interpellatie over de neutronenbom. De VVD steunt zijn verzoek niet, genoeg Delftse problemen om over te praten. Dat ruim 23.000 Delftenaren (inclusief een aantal VVD’ers) een petitie hebben ondertekend en de bom dus afwijzen, brengt Korff niet tot een ander standpunt. “Toen destijds 10.000 mensen tekenden voor het behoud van de Taptoe in Delft en nog veel meer mensen dat ook wensten, waren de linkse partijen ook niet in hun mening geïnteresseerd.”
De interpellatie werd gehouden en de Delftse bezorgdheid werd overgebracht naar Den Haag.

In maart dat jaar werd de Raad voor de belangbehartiging van de buitenlandse werknemers ingesteld. Een belangrijke gesprekspartner voor het gemeentebestuur.

1978 is een verkiezingsjaar. De harde oppositie -hoewel die term officieel niet werd gebruikt- leverde de VVD geen winst op, de fractie bleef met 6 personen op sterkte, maar de onderhandelingen over de college-vorming leverden de VVD voor het eerst (en tot op heden voor het laatst) een tweetal wethouders op!

Harde woorden van Lelie (CDA) bij de installatievergadering: karakterloos zoals de VVD het CDA heeft behandeld, de VVD verloochent de eigen kiezers en vervolgens zetten ze 3 fracties buiten spel. Als de VVD dit ongelooflijke kiezersbedrog wil goedmaken, dan zullen ze binnen het college op alle punten obstructie moeten gaan plegen. Daar zij de economische en financiële portefeuilles krijgt heeft zij daartoe kansen te over.
Dit noemt de PvdA een constructieve opstelling, het CDA dat meer karaktervastheid toonde werd afgewezen. Schande dat in een achterkamertje dit monsterverbond zonder enig politiek draag is gesloten. Het is een blunder, zoals alleen beginnelingen en mensen die door macht zijn verblind kunnen maken.
In zijn lange bijdrage meent Lelie veel onwaarachtigs ontmaskerd te hebben, waarop de Delftse bevolking recht heeft er kennis van te nemen.
PvdA fractievoorzitter Reijnen:”ik verwachtte wel negatieve opmerkingen van het CDA, maar de minzame verdachtmakingen die nu de zaal zijn doorgegaan! Onbestaanbaar.”
De kersverse VVD fractievoorzitter Peter Rauwerda:”er is zakelijk en in goede sfeer onderhandeld om te komen tot dit college. Het CDA weigerde een zetel om tot een brede afspiegeling te komen en de VVD had wel twee goede kandidaten.”

Een geheel nieuwe VVD fractievoorzitter en ook een geheel nieuwe VVD wethouder: Alexander Vos de Wael, daarnaast werd mevrouw Gu de Vries, al ruim 6 jaar voor de VVD in de raad, wethouder.
Alleen mevrouw Kleijn (PvdA) kwam uit het vorige college, nieuw waren voorts Hans Reijnen (PvdA) en Helen de Maat (D’66). Een college met 3 vrouwen dus, voor Delft helemaal nieuw.

In die tijd benoemde de gemeenteraad ook een hoofdingeland bij het waterschap: oud-wethouder Fahrner werd door de nieuwe raad die plaats gegund.

31 oktober 1978 was het officiële afscheid van burgemeester Oele.
“Je optreden had altijd iets wervelends, erin en er weer uit; boek lezen tijdens de begrotingsbehandeling in de raad en gedichten tijdens het luisteren naar de Mattheus”, zo sprak Hannie Kleijn hem toe.
Na 5 jaar en 7 maanden vertrok Oele naar het gewest Rijnmond. Deze dichterlijke burgemeester maakte een mooi afscheidsvers over en voor Delft.

Op 8 november 1978 was er een bijzondere raadsvergadering, waarin voor het eerst de raad in aanwezigheid van de Commissaris der Koningin, toen mr Maarten Vrolijk (oud PvdA minister van o.a. Cultuur) sprak over het profiel van een nieuwe burgemeester, over de eisen van benoembaarheid en geschiktheid.
VVD fractievoorzitter Rauwerda vraagt expliciet niet om een vrouw als 1e voorkeur, “wij hebben al 3 vrouwelijke college-leden”.
De bijdrage van de PSP-fractievoorzitter: “wij zijn tegen een functie profiel, tegen de functie van burgemeester, tegen de functie van Commissaris van de Koningin en tegen erfelijk koningschap, overleefde ondemocratische instellingen. De Kroon benoemt en dat is in dit geval de heer Wiegel, lid van een aartsconservatief en reactionair kabinet” en ging Veldmeijer verder: “we zijn dus afhankelijk van een rechtskabinet Van Agt en van het been waarmee de heer Wiegel toevallig zijn bed uit stapt. We kunnen alleen maar hopen dat hij er niet aan gewend is regelmatig met zijn rechterbeen uit bed te stappen.
Alleen een ongelooflijke optimist hoopt in deze situatie op een knalrode burgemeester!”
D’66 vraagt om een rechtstreeks gekozen burgemeester.

Bij de eerste begroting van het nieuwe college houdt Peter Rauwerda een uitvoerig betoog over de landelijke economie en zijn eerste Delftse onderwerp gaat over het welzijnswerk. Voor de aangekondigde nota daarover adviseert hij het college daarin tenminste op te nemen het zwembad Kerkpolder, een centrale bibliotheek, de bouw van een sporthal en uitbreiding van de faciliteiten voor het buurt- en wijkwerk. Dan blijft er dus niet veel geld meer over voor de verbouw van het Vrouwenhuis en dat is dan maar goed ook. M.b.t. de binnenstad vraagt Peter aandacht voor de leefbaarheid voor burgers en consumenten, dit om de middenstand op peil te kunnen houden.
De huisvesting van Delftenaren is nog steeds een probleem: Hoornse kwadrant en Delfgauw sneller gaan ontwikkelen is zijn advies richting college.
Jaap van Duffelen roept in het 2e deel van de VVD beschouwingen op aandacht te geven aan de medisch-psychische klachten van Marokkaanse immigranten en aan goede scholing voor de kinderen van buitenlandse werknemers. Hoe staat het met het gemeentelijke personeelsbeleid t.a.v. buitenlandse werknemers??

Op 30 november 1978 biedt Scalzo (later raadslid voor de PvdA) een zwartboek aan aan de gemeenteraad over de erbarmelijke woonomstandigheden van gastarbeiders in De Poort aan het Bagijnhof.

Wethouder mw Kleijn was en bleef een tijd loco-burgemeester. Na een lange en moeizame periode kwam op 18 mei 1979 een einde aan het burgemeesterloze tijdperk met de installatie van mr. Robbert Gallas (CDA) die voor Delft Alphen a/d Rijn verliet.
Veldmeijer (PSP) in de bijzondere raadsvergadering: “Er was toch een mooi profiel ? Nu scheept het kabinet ons op met een rechtse burgemeester. Verdomd, Wiegel stapt dus met z’n rechterbeen uit bed, wat ik al voorspelde! Waar is het meesterbrein van de PvdA gebleven ? Het college is weer wat meer naar rechts opgeschoven, dat is toch een foutje van dat brein.”
Notenboom (CPN): “Er is hier sprake geweest van een camouflage profiel ? In het inspraakprofiel van de raad stond een progressieve burgemeester!”

In diezelfde maand, 20 en 31 mei, zat de nieuwe burgemeester de behandeling voor in de gemeenteraad van de Delftse meerjarenbegroting 1980-83, het investeringsprogramma 1979-83 en het personeelsformatieplan 1980-83. Het gezamenlijke college haalde hun voorstellen door de raad.

VVD wethouder Gu de Vries kreeg het moeilijk met de voetbalvelden Kerkpolder. Het driemanschap Verouden (CDA), Bonthuis (PvdA) en Van Duffelen (VVD) wist via een motie de raad tot een snelle aanleg van de velden voor Full Speed te overtuigen.

Oktober 1979 verliet Cees Lustig de VVD fractie en volgde Betty Jo de Graaff hem op.

De begrotingsbehandeling dat jaar duurde voor het eerst sinds lange tijd minder, zo’n 16 uur, terwijl voorafgaande jaren steeds wel 20 uur werd geklokt.
Peter Rauwerda deed een oproep aan de raad vooral zijn tanden te laten zien! Hij pleitte voor herstel en uitbreiding van de  keuzevrijheid voor de burger en sprak zijn zorg uit over de nauwelijks effectief te beheersen bureaucratie.

1980 was het jaar van de interne verbouwing van het Stadhuis. De gemeenteraad ging vergaderen in de Senaatszaal van de aula van de TU, waar op 31 januari burgemeester Gallas zijn eerste nieuwjaarstoespraak houdt. Uiteraard spreekt hij positieve woorden over de verbondenheid van de Technische Hogeschool en de gemeente Delft.
Veldmeijer (SP), V.d. Jagt (D’66) en Jacobs (PvdA) vragen zich af wat eigenlijk de status is van de nieuwjaarstoespraak. Is het een college-verhaal ?
Veldmeijer: “Dit gebruik is wel erg uit de tijd. U, burgemeester, leeft nog in het stoomtijdperk en Delft heeft inmiddels al wel een electrische tram.”
Die raadsvergadering wordt om 02.00 uur gesloten, met een woord van excuses van de voorzitter richting gastheren en personeel van de TU en de belofte van beterschap.
Nou dat laatste ging niet lukken.

In de maart vergadering, na een heftig ordedebat of het afspelen van een cassetterecorder door raadslid Veldmeijer (PSP) - met een interview van een knokploeg en hoe die omgaat met krakers -  wel of niet was toegestaan in de raad, werd het ook weer half twee in de nacht alvorens voor het laatst de voorzittershamer viel.

Het gebruik om de meerjarenbegroting voor het zomerreces te agenderen werd voortgezet met een behandeling op 3 juni 1980, waarbij een middag- en een avond vergadering was voorzien. Maar ook weer na middernacht, dus op 4 juni, bleek dat op de lijst met kritiekpunten van Rauwerda bij de college-voorstellen nog diverse open einden stonden. Op 26 juni, na eerst een extra vergadering van de commissie financiën, lukte het wethouder Vos de Wael de raad, en dus ook zijn eigen VVD, te overtuigen en de meerjarenbegroting 1981-1985 vastgesteld te krijgen.

Na een roerige raad met 3 moties van Van Veen (CDA) over Kerkpolder, de weg naar het zwembad, de voetbal- en de tennisvelden in dat gebied; een heftige discussie Van Duffelen / Veldmeijer (PSP) over het fenomeen kraken en de inzet van politie en Mobiele Eenheid en de rol van knokploegen, werd de raadsvergadering van 30 oktober om 02.55 uur gesloten.

De Delftse Courant maakte een dag later melding van het feit dat verontruste partners van raadsleden de politie hadden gebeld, omdat de TU op dat late tijdstip de telefoon niet meer beantwoordde. Was er iets bijzonders in de raad ? waar bleven de raadsleden?

De laatste raadsvergadering dat jaar, 11 december 1980, nog steeds in de aula van de TU, hield Hoogendam (CPN) een interpellatie over de gesloten bibliotheek. In het conflict college / bestuur bibliotheek over het aantal m2 en de kosten voor de centrale bibliotheek had het bestuur de bieb per onmiddellijk dichtgegooid en “dat vlak voor de Kerstdagen, schande, men kon dus niet met een geleend boek bij de haard de Kerstdagen doorbrengen”.
De wethouders Klein (o.a. cultuur) en Vos de Wael (financiën) kregen van de raad de opdracht per omgaande dit probleem te gaan oplossen.

De jaren 1981 en verder volgen.

(wordt vervolgd)

Ik eindigde de eerste 2 stukken met één van de vijf VVD beginselen (inmiddels 28 jaar oud). Bij de landelijke viering van 60 jaar VVD in Amsterdam kondigde Mark Rutte aan de liberale grondbeginselen dit jaar te zullen moderniseren.

Liever dus wacht ik nu op de scherp geformuleerde, hedendaagse beginselverklaring.

Leja van der Hoek

Oorspronkelijk geplaatst op www.vvddelft.nl

Ik heb goed (en met heel veel plezier) gekeken naar het januari nummer 1998 van de Delftse Liberaal, waarin Piet Kamps, oud-wethouder, over 50 jaar VVD schreef. Een mooie mix tussen zijn persoonlijke ervaringen en de ontwikkelingen van het Delfts bestuur en de rol van de VVD daarin. Zijn wens en de oproep aan het slot van zijn artikelen “leve de VVD en laat het niet bij een halve eeuw blijven” is dus gehoord. Inmiddels zijn we 10 jaar verder en wellicht meer dan ooit in beweging, dus ik voorzie dat we de kwart eeuw ook gaan halen.

Inmiddels is op deze pagina te zien wie vanaf 1945 de VVD in het gemeentebestuur van Delft hebben vertegenwoordigd en in welke functies.

VVD-lid sinds 1972 en actief (soms wat meer, soms wat minder) betrokken bij de afdeling, heb ik ruim de helft van die 60 jaar VVD dus ook bewust in Delft meegemaakt.

Het politiek geheugen echter is, soms maar goed ook, over het algemeen kort, vandaar dat ik wat heb teruggeblikt en dat voor u op papier/de site gezet.

Dat terugblikken, wat betekent vertoeven in de studiezaal van het Delftse gemeente-archief aan de Oude Delft en in het recentere archief in de Torenhove, is een plezier. In de mooie boeken met per jaar en later per 5 jaar gebundelde handelingen van de gemeenteraad lees je de groei van de stad en je ziet de bestuursstijl zich ontwikkelen.

Voor mij en wellicht voor vele lezers zal het ook het feest van de herkenning zijn, wat is er door alle jaren heen nou echt veranderd???

Tot 9 november 1945 bestuur het college van B & W de stad. Ter uitoefening van de bevoegdheden van de gemeenteraad namen zij de besluiten. De Partij van de Vrijheid was niet in dat college vertegenwoordigd.

De gemeenteraad, die door de Rijkscommissaris op 11 augustus 1941 te ruste was gelegd, vergaderde weer voor het eerst op 9 november 1945 om 15 uur !

In die vergadering legde de heer Hage de eed af en de heer Stoffel de belofte en samen namen zij voor de Partij van de Vrijheid zitting in de raad.

Het eerste agendapunt die middag was de samenstelling van het college van B & W. Stoffel vond het voorstel dat aan de orde kwam een slecht voorstel. Waarom 4 wethouders benoemen als er maar werk is voor 3?

Met een stemverhouding 17 voor en 14 tegen werd het voorstel toch aangenomen.

Vervolgens werd een enorme reeks van commissies voorzien van leden: de commissie financiën; bedrijven; openbare werken; personeelsaangelegenheden; onderwijs; sociale zaken; cie belast met het ontwerpen van verordeningen tegen welker overtreding straf is bedreigd; cie. tot onderzoek van bezwaarschriften tegen aanslagen in het vergunningsrecht; cie. tot onderzoek der gemeenterekening; idem der rekening van de gemeentebedrijven en der rekening van diverse gemeente-instellingen.

In de 2^e raadsvergadering, 20 december 1945 ging men echt aan het werk.

Een uitvoerige discussie over een collegevoorstel betreffende de benoeming van “een leeraar in den lichamelijke oefening aan de gem. Hoogere Burgerschool”. Een voordracht van 3 kandidaten, allen van buiten Delft. Zijn er dan geen competente Delftenaren te vinden? Uiteindelijk werd een Amsterdammer benoemd, maar het college diende in het vervolg te zorgen voor Delftse kandidaten op een voordracht. Zonder discussie werd ingestemd met de benoeming van “een tijdelijke leeraar in machineschrijven en stenografie aan den openbare Handelscursus”.

Of een proefles geven nou wel of niet een goed selectie instrument was voor leerkrachten op de openbare school, daarover verschilden de raadsleden van mening. Met de argumenten “deze juffrouw staat ook in Pijnacker nummer 1 op de voordracht en zij heeft al een kamer bij een Delfts gezin gevonden, dus Delft moet snel beslissen en de gemeente hoeft geen woonruimte ter beschikking te stellen”, wist het college het voorstel aanvaard te krijgen.

Een voorstel om het aantal vergunningen drankwet te verhogen met maximaal 10 vroeg ook veel discussie. 1 vergunning op 400 inwoners werd het uitgangspunt, het was blijkbaar 1 op 750 en dat was toch wel erg laag.

De vergadering eindigde met 2 interpellaties:

• bioscoop bezoek toestaan aan personen beneden de 15 jaar
• kersttoeslag door het Burgerlijk Armbestuur te verstrekken.

Regel toen was interpellatie houden in de ene raad en reactie college in de volgende raad. Volgende raad was een vaag begrip, er bestond nog geen vast rooster voor de raadsvergaderingen.

Een ordedebat was nodig, want de kersttoeslag moest wel in dezelfde week worden uitgekeerd! Dat liep voor de aanvrager van de interpellatie (en dus ook voor de armsten van Delft) allemaal goed af.

Bij de sluiting van deze vergadering wenst de voorzitter allen een mooie Kerstmis en merkt op dat de heer Hage komende tijd niet aanwezig zal zijn in verband met een reis naar Amerika “moge hij in welstand weer terugkeren”.

15 februari 1946, de 3 e raadsvergadering: Het eerste onderwerp vervullen wethouders vacature. Waarom wethouder Koster zo snel is vertrokken staat niet in de handelingen.

Stoffel komt onmiddellijk terug op het eerder ingenomen standpunt: 3 wethouders voor Delft volstaat. Dit keer krijgt hij de raadsleden mee, het college van B&W telt 3 wethouders!

Een situatie die overigens niet lang duurt. Bij de verkiezingen die in 1946 worden gehouden komt de Partij voor de Vrijheid met 1 zetel in de raad, de heer Hage (directeur van de Lijm- en Gelatinefabriek en voorzitter van de Kamer van Koophandel en Fabrieken) en wordt een college gevormd met 4 wethouders (rooms en rood).

In september 1946 stelt Hage voor om van middag- naar avondvergaderingen te gaan en geeft hij aan een aankondigingstermijn van een raadsvergadering van 8 dagen toch wel erg praktisch te vinden.

Het college neemt deze gedachten over en op 30 oktober 1946 wordt er dan voor het eerst om 20 uur vergaderd.

Eindtijden van de vergadering werden toen (helaas) niet in de handelingen opgenomen.

In de raadsvergadering van 30 december 1946 vraagt Hage om futiele zaken als het geven van een ontheffing rioleringsbelasting van f. 5,50 niet meer in de raad te behandelen. De voorzitter wijst erop dat deze bevoegdheid bij de raad hoort, maar dat het college bereid is om te bezien of de verordening op de rioleringsbelasting wellicht aangepast kan worden.

Op 7 mei 1947 wordt de eerste na-oorlogse begrotingsbehandeling door de gekozen raad behandeld. Een niet sluitende begroting, 1 miljoen tekort! Het college wordt fel aangevallen door Elfferich (ARP, lid van 2 e Kamer en 1 e Kamer en een kleine 40 jaar raadslid / wethouder van Delft) en Hage.

Voorzitter, zegt Hage, de patient Delft is ernstig ziek en hij wordt opgepast door een aantal verpleegsters, zoals ik het college even oneerbiedig wil noemen, die niet vertegenwoordigen de stromingen in deze gemeente. Geacht medelid Elfferich wees daar reeds op. Na de goede voornemens tijdens de bezetting hebben we moeten constateren dat deze democratisch gekozen raad op een ondemocratische wijze een college heeft gekregen. Hage adviseert de PvdA fractievoorzitter het boek I choose Freedom van Kravchenko eens te lezen!

Als de patient ziek is en het corps verpleegsters te eenzijdig dan zal de raad adviezen geven hoe de patient te behandelen. Hage komt dan met een zeer gedetailleerde lijst van punten om de begroting sluitend te krijgen. Het college voorstel om een salarisverlaging toe te passen vindt hij niks, de gemeente heeft goed gemotiveerd personeel nodig, maar het subsidiebeleid moet wel drastisch worden herzien.”

De begroting wordt uiteindelijk op een aantal punten door de raad wel aangepast, maar niet sluitend gemaakt.

Een jaar later, wanneer er landelijke verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn geweest, haalt Hage nogmaals scherp uit naar het z.i. ondemocratische college, dat gebaseerd op de landelijke uitslagen zeker een andere samenstelling zou moeten hebben.

Voorzitter Van Walsum (ja de vader van) vindt de opmerkingen van Hage buiten de orde en verzoekt hem zich te beperken tot Delftse onderwerpen.

Aardig om te lezen wat raadsleden zoal aan het college vragen:

Alle raadsleden voorzien van een telefoonaansluiting.
B&W: wij zullen geen voorstel hiertoe doen.

Scherper toezicht op de baldadige jeugd en het in de gracht gooien van afval.
B&W: wij komen binnenkort met een voorstel voor het aanschaffen van motoren met zijspan opdat de politie de baldadigheid beter kan bestrijden.

Behalve zeer praktische brengt Hage ook zeer sociale punten in.

In de raadsvergadering van 30 oktober 1947 worden 4 interpellaties gehouden over onderwerpen waarvan je nu denkt, zou het college daar niet mee bezig zijn geweest?

• verlofdagen met behoud van loon voor het gemeentepersoneel
• uitkering Maatschappelijk Hulpbetoon herzien in verband met Noodwet Ouderdomsvoorziening
• centrale inkoop van levensmiddelen door en voor het gemeentepersoneel wat leidt tot onrust onder de Delftse detailhandel en
• Hage over het kleuteronderwijs. Hij wijst het college op de grote problemen die verenigingen hebben om met de subsidie van 40 gulden per kind per jaar kleuterschooltjes te beheren en exploiteren. De leerkracht kan er nog niet eens van worden betaald. “Het nut van kleuteronderwijs behoeft toch geen nadere toelichting? Het is heel goed dat kinderen voor zij naar de lagere school gaan leren wat een school is en ook voor de moeders is het prettig dat zij de kinderen eens even kwijt zijn, al was het alleen maar voor de gang naar het distributiekantoor, welke zij op haar tijd hebben te maken.”

Het verhaal van de VVD afdeling Delft verhaal begint dus met een advertentie in de krant op 10 januari 1948.

Het Dagblad voor Delft en Delfland met daarin de Delftsche Courant.

Op de advertentiepagina, tussen Van Kleef banden - Westvest, Bontmantels en Zilvervossen H. van Ooijen - Wijnhaven, Wiegman’s Rijwielhandel - Hertog Govertkade en De Lichthoek - Brab. Turfmarkt, staat de oproep van de Partij van de Vrijheid voor een buitengewone vergadering over samenwerking met de Groep Oud.

Wat kreeg die zaterdag de Delftse lezer nog meer onder ogen:

De extra rubriek voor de vrouw over het praktisch nut van het mantelpakje, “de kleding voor de werkende vrouw”, met suggesties welke blouse er bij kan.

Aandacht voor de jeugd met een eigen hoekje in de zaterdagse krant: 10-tallen brieven van kinderen over dagelijks, zeer onschuldig leed.

De rubriek Vragen staat vrij behandelt een vraag van een Delftse lezer: Als ik een student op kamers neem, moet ik dan de huur opgeven?

Antwoord: Ja, en de huiseigenaar kan ook uw huur verhogen!

De verslaggever bij de Haagse rechtbank verslaat de zaak van een Delftse fabrieksarbeider die de distributiebonnen van zijn eigen vader stal. Het vonnis: 7 maanden gevangenisstraf.

Uit de binnenstad wordt trots gemeld dat de tweede wijzerplaat van de toren van de Nieuwe Kerk voor het eerst had gebrand. Ook de andere kanten zullen hopelijk spoedig van verlichting worden voorzien.

Onder de kop “te water geraakt” staat dat als gevolg van onhandig manoeuvreren met zijn dienstfiets een ambtenaar van de Rijksverzekeringsbank in het water van het Rietveld terecht kwam. Gelukkig was hij weer snel op het droge.

Met de rubriek Gevonden Voorwerpen wordt de eigenaar gezocht van een portemonnee met inhoud; een kleurige zwembroek gerold in een handdoek en diverse soorten wanten en handschoenen.

Delftenaren die dat weekend uit willen kunnen in de Doelen Kino naar een film van Danny Kay, in de Roxy naar “Secret Services”, in Delfia naar “Het lied van Bernadette” en in Flora naar de Engelse komiek Will Hay.

Alle kerkelijke groeperingen nodigen ook uit om naar de zondagse dienst te komen.

In een groot artikel krijgt de woningnood in Delft aandacht. Onder de kop “Er staat een huis leeg en degene die er in mag wonen, wil er niet in”.

Het huis R de Beerenbroucklaan 4 is door het rijk gevorderd ten behoeve van de nieuwe directeur van het Delftse postkantoor. Er woont al een gezin in. Er is bepaald dat het huis groot genoeg is om twee gezinnen te huisvesten, maar de nieuwe rijksambtenaar trekt er niet in.

3 maanden leegstand inmiddels en dat in een stad waar wordt gesnakt naar woonruimte! De gemeente en Centraal Woningbeheer verklaren niets aan deze situatie te kunnen doen!

De voorpagina met het landelijke en wereldnieuws van die dag:

Melk wordt duurder, dus de boter ook, meldt Minister Mansholt.

Seyss-Inquart wilde ons imponeren door marsen van de W.A., bewijzen van N.S.B. verraad.

Generaal Christiansen: een slappeling, hij tracht alle verantwoordelijkheid van zich af te schuiven (Duitse bevelvoerder, die de mannelijke bevolking van Putten liet wegvoeren na een verzetsdaad, staat voor de rechter).

Veesmokkelaars in Breda hadden eigen inlichtingendienst, nu opgerold, immers smokkel naar het zuiden dient te worden tegengegaan.

Nijmeegse postauto gestolen, buit 20.000 gulden. Van de daders geen spoor.

Palestijnse verwikkelingen: Joden, Arabieren en Engelsen slaags.

Van Beinum blijft behouden voor het Concertgebouw-orkest.

Richard Tauber overleden, wereldberoemde tenor werd 56 jaar.

Na de opening van de raadsvergadering op 28 januari 1948 legt Hage een korte verklaring af. Hij meldt dat op 24 januari 1948 is opgericht de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, waarin de Partij van de Vrijheid en het Comité tot voorbereiding van de oprichting van een democratische volkspartij (de Groep Oud) zijn samengegaan.

De 2^e van de 5 liberale beginselen:

Verantwoordelijkheid

Vrijheid beleef je alleen wanneer je ook besef hebt van verantwoordelijkheid, vinden liberalen. Een mens moet de gevolgen van zijn daden zelf dragen. Ken een mens zichzelf niet redden, dan moeten we helpen. Maar daardoor mag besef voor verantwoordelijkheid niet verdwijnen. Individuele verantwoordelijkheid vinden we ook een onderdeel van menswaardigheid.

Ja vandaar dus de bijstand als trampoline en niet als vangnet om blijvend in te hangen.

(wordt vervolgd)

Leja van der Hoek

Oorspronkelijk geplaatst op www.vvddelft.nl

Aan de historie van de afdeling Delft van de VVD zal komende weken een aantal keren aandacht worden besteed op deze site.

Op zaterdag 10 januari 1948 stond in het Dagblad voor Delft en Delfland de volgende advertentie :

PARTIJ VAN DE VRIJHEID, afd. Delft

BUITENGEWONE LEDENVERGADERING te houden op vrijdag 16 januari a.s. des avonds om 8 uur in Hotel Central.
O.a. zal worden behandeld Samenwerking met de groep Oud.
Niet-leden die hiervoor belangstelling hebben kunnen deze vergadering bijwonen. Het ontwerp beginselprogramma is verkrijgbaar op het Secretariaat: Oude Delft 128.

Spijtig genoeg zijn de notulen van deze vergadering niet te vinden in het archief van de VVD afdeling Delft (zoals dat wordt beheerd door het Gemeente-archief). Ook de correspondentie uit die tijd is er niet meer.
Het VVD kantoor in Den Haag meldde het volgende: in het jaarverslag 1948 staat de afdeling Delft niet opgenomen in de lijst van afdelingen die in dat jaar zijn opgericht. Dit komt naar alle waarschijnlijkheid omdat de afdeling reeds bestond ten tijde van de Partij voor de Vrijheid die tussen 1946 en 1948 functioneerde. De Partij voor de Vrijheid is in 1948 naadloos overgegaan in de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie. Dat betekent dat de oprichtingsdatum op 24 januari 1948 ligt.

Zestig jaar oud dus vandaag en nog steeds “alive and kicking”, de VVD !
De afdeling Delft heeft in de loop der jaren een gestage groei doorgemaakt en aan politiek/bestuurlijke invloed gewonnen.
Na de oorlog begonnen met een 2-mansfractie (de Partij voor de Vrijheid), zorgden de Delftse burgers in de 80-er jaren voor een VVD-fractie van 8 leden. Eind 70-jaren telde het college van B&W twee wethouders van VVD-huize.
Kortom dankzij de VVD is Delft een stuk liberaler geworden. Wethouders zoals Piet Kamps, Alexander Vos de Wael en Boudewijn Boelens, die de meerdere periodes aan bleven, hebben de stad zichtbaar vormgegeven.
Als er geen VVD’er in het college zat werd er heldere en sterke oppositie gevoerd, fractievoorzitters als Otto von Köningslöw en Jan Korff stonden daar garant voor.

De 5 liberale beginselen, te beginnen met :
VRIJHEID
Vrijheid van de mens is onmisbaar voor ontplooiing. We bedoelen dan vrijheid op geestelijk, staatkundig en materieel gebied. Deze vrijheid komt ieder mens toe, zonder enige discriminatie.
De vrijheid moet zo groot mogelijk zijn. Er zijn wel grenzen aan persoonlijke vrijheid. De vrijheid van de een mag de vrijheid van de ander niet belemmeren en we moeten oog hebben voor de belangen van toekomstige generaties.

Het beginsel bij uitstek waar de fractie ieder Delfts beleidsvoornemen tegenaan legt.
En neen het betekent niet de vrijheid om te beledigen maar het betekent dus ook niet het recht om niet beledigd te worden.   

(wordt vervolgd)

Leja van der Hoek

Oorspronkelijk geplaatst op www.vvddelft.nl

Oorspronkelijk geplaatst op www.vvddelft.nl

Lees zijn weblog

Oorspronkelijk geplaatst op www.vvddelft.nl

Dit was één van de conclusies waar de VVD en de SP het gisteravond roerend over eens waren. Over wat er vervolgens gebouwd moet worden, sociale huurwoningen of (duurdere) koopwoningen, lopen de meningen nog wel uiteen.

Het initiatief van SP en VVD om gezamenlijk een debatavond te organiseren over Wonen is succesvol verlopen. De volgens sommigen niet direct voor de hand liggende combinatie trok behoorlijk wat publiek en leverde een levendig debat op. Voor de pauze traden SP Tweede Kamerlid Paulus Jansen en VVD-er Hans Pluckel, voorzitter van de partijcommissie Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, in het strijdperk. De heren waren het er roerend over eens dat er in Nederland meer gebouwd moet worden om het evenwicht in de woningmarkt te herstellen. Minder bouwen belemmert de doorstroming en heeft een prijsopdrijvend effect. Jansen pleitte voor een meer gespreide economische ontwikkeling, omdat niet iedereen in de randstad kan wonen en werken. Pluckel gaf aan dat Nederland niet vol is en dat met name braakliggende landbouwgronden slim aangewend kunnen worden voor de broodnodige bouwproductie. Dat vraagt overigens wel om keuzes en daadkrachtige besluitvorming. Jansen pleitte in dat kader voor verdichting, hoger bouwen en meer woningen boven winkels.

Uiteraard kwam ook de aftrek van hypotheekrente aan de orde. Pluckel gaf aan niets te voelen voor het plegen van één ingreep in het systeem, i.c. de aftrek beperken of afschaffen, en andere belangrijke zaken (o.a. overdrachtsbelasting) te laten voor wat ze zijn. Hij pleitte voor een integrale aanpak waarbij het stelsel in samenhang wordt aangepast. Maar niet voordat de woningmarkt in evenwicht is gebracht. Dus wederom: meer bouwen. Jansen verdedigde het plan van de SP om de hypotheekrenteaftrek boven de 350.000 euro af te schaffen en gaf aan dat voortgaan op de huidige weg leidt tot een onbetaalbaar systeem. Hij deed VVD-er Pluckel nog een handreiking door een deel van de opbrengsten van het beperken van de aftrek te gebruiken voor de afschaffing c.q. vermindering van de overdrachtsbelasting.

Na de pauze kruisten raadsleden Leja van der Hoek (VVD) en Martijn Sipkema (SP) de degens en werd een vertaalslag gemaakt naar de Delftse situatie. Sipkema was niet onder de indruk van het gegeven dat 52% van de Delftse woningvoorraad bestaat uit sociale woningbouw en pleitte voor meer betaalbare woningen. Van der Hoek wees er op dat Nederland gemiddeld 40% sociale woningbouw kent (ter vergelijking: in België 9%) en Delft dus al een forse extra bijdrage levert. Zij riep dan ook op meer woningen te bouwen in het duurdere koopsegment. De partijen bleken overigens meer op één lijn te zitten als het gaat om grip krijgen op de woningbouwverenigingen en hun rol om betaalbare woningen te realiseren.

De conclusie kan getrokken worden dat VVD en SP op onderdelen het met elkaar eens zijn, maar dat het nog te vroeg is voor een LAT relatie, laat staan voor samenwonen…

Oorspronkelijk geplaatst op www.vvddelft.nl

Oorspronkelijk geplaatst op www.vvddelft.nl

Oorspronkelijk geplaatst op www.vvddelft.nl

Oorspronkelijk geplaatst op www.vvddelft.nl